หน้าหลัก › บทความดาราศาสตร์ › ปริศนาและปฏิทรรศน์
ปริศนาและปฏิทรรศน์
ความขัดแย้งค่าคงที่ฮับเบิล
Hubble tension
อัปเดตล่าสุด
สองวิธีวัดอัตราการขยายตัวของเอกภพให้ผลไม่ตรงกัน และความต่างนั้นไม่หายไปแม้จะวัดละเอียดขึ้น
ค่าคงที่ฮับเบิลบอกว่าเอกภพในปัจจุบันขยายตัวเร็วแค่ไหน และใช้คำนวณอายุและขนาดของเอกภพ นักดาราศาสตร์วัดค่านี้ได้สองแนวทางหลักที่เป็นอิสระต่อกัน และในช่วงสิบกว่าปีที่ผ่านมา ผลของทั้งสองแนวทางยิ่งชัดเจนว่าไม่ตรงกัน
สองวิธีวัด
- จากเอกภพยุคแรก วัดลวดลายของรังสีไมโครเวฟพื้นหลังด้วยดาวเทียม Planck แล้วใช้แบบจำลองมาตรฐานของจักรวาลวิทยาคำนวณว่าเอกภพควรขยายตัวเร็วเท่าไรในปัจจุบัน ได้ราว 67 กิโลเมตรต่อวินาทีต่อเมกะพาร์เซก
- จากเอกภพใกล้ตัว วัดระยะทางโดยตรงเป็นขั้น ๆ เริ่มจากพารัลแลกซ์ของดาวในทางช้างเผือก ไปยังดาวแปรแสงเซฟีอิดในดาราจักรใกล้ ๆ แล้วไปยังซูเปอร์โนวาชนิด Ia ในดาราจักรไกล ทีม SH0ES นำโดยอดัม รีส ได้ราว 73
ตัวเลข 67 กับ 73 อาจดูใกล้กัน แต่ความคลาดเคลื่อนของการวัดทั้งสองเล็กกว่าความต่างนี้มาก โอกาสที่ความต่างจะเกิดจากความบังเอิญทางสถิติจึงน้อยมาก ข้อมูลจากกล้องเจมส์ เว็บบ์ ซึ่งวัดดาวเซฟีอิดได้คมชัดกว่ากล้องฮับเบิล ก็ยังยืนยันผลแบบเดิม
อะไรเป็นสาเหตุ
- ความผิดพลาดที่ยังหาไม่เจอ ในขั้นใดขั้นหนึ่งของการวัดระยะ เช่น ผลของฝุ่นหรือดาวข้างเคียงต่อความสว่างของเซฟีอิด วิธีวัดระยะแบบอื่น เช่นใช้ดาวยักษ์แดงที่ปลายแถบ (TRGB) ของทีมเวนดี ฟรีดแมน ได้ค่าราว 70 ซึ่งอยู่กึ่งกลาง และยังถกเถียงกันอยู่
- ฟิสิกส์ใหม่ แบบจำลองมาตรฐานของจักรวาลวิทยาอาจยังไม่ครบ เช่น อาจมีพลังงานมืดรูปแบบพิเศษในเอกภพยุคแรก อนุภาคชนิดใหม่ หรือพลังงานมืดที่เปลี่ยนแปลงตามเวลา
ยังไม่มีคำตอบที่ได้รับการยอมรับ ความขัดแย้งนี้จึงเป็นหนึ่งในปัญหาที่ร้อนแรงที่สุดของจักรวาลวิทยาในปัจจุบัน ถ้าพิสูจน์ได้ว่าเป็นฟิสิกส์ใหม่จริง จะเป็นการค้นพบครั้งใหญ่
คำศัพท์ในบทความนี้
- Hubble tensionความขัดแย้งค่าคงที่ฮับเบิล
- Cepheid variableดาวแปรแสงเซเฟอิด
บทความที่เกี่ยวข้อง
- เอกภพขยายตัวและกฎของฮับเบิลดาราจักรที่อยู่ไกลกว่าเคลื่อนห่างจากเราเร็วกว่า เพราะอวกาศระหว่างดาราจักรกำลังยืดออก
- พลังงานมืดสิ่งลึกลับที่ทำให้การขยายตัวของเอกภพเร่งขึ้น และเป็นองค์ประกอบใหญ่ที่สุดของเอกภพ ราวสองในสาม
- รังสีไมโครเวฟพื้นหลังของเอกภพแสงที่เก่าแก่ที่สุดในเอกภพ ปล่อยออกมาเมื่อเอกภพอายุราว 380,000 ปี และยังมาถึงเราจากทุกทิศทุกเวลา
- ปีแสงคืออะไร และดาวที่เราเห็นอยู่ไกลแค่ไหนปีแสงเป็นหน่วยของระยะทาง ไม่ใช่เวลา และทุกครั้งที่มองท้องฟ้า เรากำลังมองย้อนไปในอดีต