เอกภพขยายตัวและกฎของฮับเบิล
The expanding universe and Hubble's law
อัปเดตล่าสุด

ดาราจักรที่อยู่ไกลกว่าเคลื่อนห่างจากเราเร็วกว่า เพราะอวกาศระหว่างดาราจักรกำลังยืดออก
ในทศวรรษ 1910 เวสโต สลายเฟอร์ พบว่าเส้นสเปกตรัมของ "เนบิวลากังหัน" ส่วนใหญ่เลื่อนไปทางแดง แสดงว่ากำลังเคลื่อนห่างออกไป ต่อมาในปี ค.ศ. 1929 เอ็ดวิน ฮับเบิล นำระยะทางของดาราจักรที่วัดได้มาเทียบกับความเร็ว และพบความสัมพันธ์ที่เรียบง่าย ดาราจักรที่อยู่ไกลเป็นสองเท่าเคลื่อนห่างออกเร็วเป็นสองเท่า เรียกว่ากฎของฮับเบิล (ปัจจุบัน IAU แนะนำให้เรียกว่ากฎฮับเบิล-เลอแมตร์ เพราะเลอแมตร์ได้ผลแบบเดียวกันตั้งแต่ปี ค.ศ. 1927)
อวกาศยืดออก
ดาราจักรไม่ได้พุ่งหนีจากเราผ่านอวกาศ แต่อวกาศเองกำลังขยายตัว ลองนึกถึงลูกเกดในขนมปังที่กำลังขึ้นฟูในเตาอบ ลูกเกดทุกเม็ดจะห่างกันมากขึ้น และเม็ดที่อยู่ไกลกันจะห่างออกเร็วกว่า ไม่ว่าจะยืนอยู่บนลูกเกดเม็ดไหน ก็จะเห็นเม็ดอื่นเคลื่อนห่างออกไปแบบเดียวกัน เอกภพจึงไม่มีจุดศูนย์กลางของการขยายตัว
แสงที่เดินทางมาจากดาราจักรไกลถูกยืดไปพร้อมกับอวกาศ ความยาวคลื่นจึงยาวขึ้น เรียกว่าการเลื่อนทางแดงเชิงจักรวาลวิทยา ยิ่งไกลก็ยิ่งเลื่อนมาก
ค่าคงที่ฮับเบิล
อัตราการขยายตัวในปัจจุบันเรียกว่าค่าคงที่ฮับเบิล วัดได้ราว 67 ถึง 73 กิโลเมตรต่อวินาทีต่อเมกะพาร์เซก แปลว่าทุก ๆ ระยะราว 3.26 ล้านปีแสง ดาราจักรจะเคลื่อนห่างเร็วขึ้นอีกราว 70 กิโลเมตรต่อวินาที ค่าที่วัดได้จากวิธีต่าง ๆ ไม่ตรงกัน กลายเป็นปริศนาที่เรียกว่าความขัดแย้งค่าคงที่ฮับเบิล
สิ่งที่ไม่ได้ขยายตัว
สิ่งที่ยึดกันด้วยแรงโน้มถ่วงหรือแรงอื่นที่แข็งแรงพอ เช่น ระบบสุริยะ ดาราจักร กลุ่มดาราจักรท้องถิ่น และร่างกายของเรา ไม่ได้ขยายตัวตาม การขยายตัวมีผลชัดเจนเฉพาะในระยะระหว่างกลุ่มดาราจักร ดาราจักรแอนดรอเมดาจึงยังเคลื่อนเข้าหาเราได้
เอกภพที่สังเกตได้
แม้เอกภพจะมีอายุ 13,800 ล้านปี แต่วัตถุที่ไกลที่สุดที่แสงเดินทางมาถึงเราได้ ปัจจุบันอยู่ห่างออกไปราว 46,000 ล้านปีแสง เพราะอวกาศขยายตัวระหว่างที่แสงกำลังเดินทาง และดาราจักรที่อยู่ไกลมากเคลื่อนห่างออกเร็วกว่าแสงได้ ซึ่งไม่ขัดกับทฤษฎีสัมพัทธภาพ เพราะไม่ได้เป็นการเคลื่อนที่ผ่านอวกาศ
คำศัพท์ในบทความนี้
- Hubble's lawกฎของฮับเบิล
- redshiftการเลื่อนไปทางแดง
- cosmological redshiftการเลื่อนไปทางแดงเชิงจักรวาลวิทยา
- Doppler effectปรากฏการณ์ดอปเพลอร์
- Hubble tensionความขัดแย้งค่าคงที่ฮับเบิล
บทความที่เกี่ยวข้อง
- ทฤษฎีบิกแบงเอกภพเริ่มจากสภาวะที่ร้อนและหนาแน่นมากเมื่อราว 13,800 ล้านปีก่อน และขยายตัวมาจนถึงทุกวันนี้
- พลังงานมืดสิ่งลึกลับที่ทำให้การขยายตัวของเอกภพเร่งขึ้น และเป็นองค์ประกอบใหญ่ที่สุดของเอกภพ ราวสองในสาม
- ความขัดแย้งค่าคงที่ฮับเบิลสองวิธีวัดอัตราการขยายตัวของเอกภพให้ผลไม่ตรงกัน และความต่างนั้นไม่หายไปแม้จะวัดละเอียดขึ้น
- ดาราจักรเกาะของดาวฤกษ์นับพันล้านถึงล้านล้านดวงที่ลอยอยู่ในเอกภพ มีทั้งแบบกังหัน แบบรี และแบบไม่มีรูปร่าง