หน้าหลัก › บทความดาราศาสตร์ › ทฤษฎีและแนวคิด
ทฤษฎีและแนวคิด

ปีแสงคืออะไร และดาวที่เราเห็นอยู่ไกลแค่ไหน

Light-year

อัปเดตล่าสุด

ปีแสงเป็นหน่วยของระยะทาง ไม่ใช่เวลา และทุกครั้งที่มองท้องฟ้า เรากำลังมองย้อนไปในอดีต

ปีแสงคือระยะทางที่แสงเดินทางได้ในเวลา 1 ปี ประมาณ 9.46 ล้านล้านกิโลเมตร ใช้บอกระยะของดาวฤกษ์และดาราจักร เพราะถ้าใช้กิโลเมตร ตัวเลขจะใหญ่จนเปรียบเทียบได้ยาก แสงเดินทางเร็วราว 300,000 กิโลเมตรต่อวินาที เร็วพอจะวิ่งรอบโลกได้ราว 7.5 รอบใน 1 วินาที

แสงใช้เวลาเดินทางนานแค่ไหน

มองไกลคือมองอดีต

เพราะแสงต้องใช้เวลาเดินทาง สิ่งที่เราเห็นจึงเป็นภาพในอดีตเสมอ เราเห็นดวงอาทิตย์อย่างที่เป็นเมื่อ 8 นาทีก่อน และเห็นดาราจักรแอนดรอเมดาอย่างที่เป็นเมื่อ 2.5 ล้านปีก่อน กล้องโทรทรรศน์ที่มองไกลมาก ๆ อย่างกล้องเจมส์ เว็บบ์ จึงเห็นดาราจักรในช่วงที่เอกภพมีอายุเพียงไม่กี่ร้อยล้านปีได้

วัดระยะดาวได้อย่างไร

วิธีพื้นฐานที่สุดคือพารัลแลกซ์ เมื่อโลกโคจรไปอีกฝั่งของดวงอาทิตย์ ดาวที่อยู่ใกล้จะดูขยับเทียบกับดาวที่ไกลกว่าเล็กน้อย เหมือนเวลาที่เรายกนิ้วขึ้นมาแล้วหลับตาสลับข้าง นิ้วจะดูกระโดดไปมาเทียบกับฉากหลัง ยิ่งดาวขยับน้อยก็ยิ่งอยู่ไกล การวัดแบบนี้สำเร็จครั้งแรกในปี ค.ศ. 1838 กับดาว 61 Cygni และปัจจุบันยานไกอาวัดพารัลแลกซ์ของดาวได้กว่า 1 พันล้านดวง ระยะที่ไกลกว่านั้นต้องใช้ "เทียนมาตรฐาน" เช่น ดาวแปรแสงเซฟีอิดและซูเปอร์โนวาชนิด Ia

นักดาราศาสตร์มักใช้หน่วยพาร์เซกด้วย 1 พาร์เซกเท่ากับราว 3.26 ปีแสง หน่วยนี้มาจากวิธีวัดพารัลแลกซ์โดยตรง

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยคำกล่าวว่า "ดาวที่เราเห็นส่วนใหญ่ดับไปแล้ว" ไม่จริง ดาวที่เห็นด้วยตาเปล่าเกือบทั้งหมดอยู่ห่างไม่เกินไม่กี่พันปีแสง ขณะที่ดาวฤกษ์มีอายุหลายล้านถึงหลายพันล้านปี ดาวเหล่านั้นจึงแทบทั้งหมดยังอยู่
เปิดในเว็บไซต์ NewTutorAstronomy ›

คำศัพท์ในบทความนี้

บทความที่เกี่ยวข้อง