primary mirror
กระจกหลักกระจกโค้งขนาดใหญ่ที่สุดในกล้องสะท้อนแสง ทำหน้าที่รวมแสงและสร้างภาพ
อภิธานศัพท์ดาราศาสตร์ หมวด P
129 คำ พร้อมคำแปลภาษาไทยและความหมาย
ค้นหาในอภิธานศัพท์บนเว็บไซต์ ›pair production
การเกิดคู่อนุภาคการที่โฟตอนพลังงานสูงเปลี่ยนเป็นอนุภาคกับปฏิยานุภาคคู่หนึ่ง เช่น อิเล็กตรอนกับโพซิตรอน เมื่อมีพลังงานพอ
pair-instability supernova
ซูเปอร์โนวาจากความไม่เสถียรของคู่อนุภาคซูเปอร์โนวาของดาวมวลมหาศาลที่โฟตอนในแกนกลายเป็นคู่อิเล็กตรอน-โพซิตรอน ความดันจึงลดฮวบ ดาวทั้งดวงระเบิดโดยไม่เหลือแกน
Pale Blue Dot
จุดสีฟ้าซีดภาพถ่ายโลกจากยานวอยเอเจอร์ 1 ที่ระยะราว 6 พันล้านกิโลเมตร ในปี ค.ศ. 1990 โลกปรากฏเป็นจุดเล็กกว่า 1 พิกเซล เป็นที่มาของหนังสือของ คาร์ล เซแกน
Pallas
ดาวเคราะห์น้อยพัลลัสดาวเคราะห์น้อยขนาดใหญ่ในแถบดาวเคราะห์น้อย ค้นพบปี ค.ศ. 1802 เป็นดาวเคราะห์น้อยดวงที่สองที่ถูกค้นพบ วงโคจรเอียงมาก
Palomar Observatory
หอดูดาวพาโลมาร์หอดูดาวในรัฐแคลิฟอร์เนีย มีกล้องโทรทรรศน์เฮลขนาด 5.1 เมตร (200 นิ้ว) ซึ่งเป็นกล้องที่ใหญ่ที่สุดในโลกระหว่างปี ค.ศ. 1948 ถึง 1975
Pan-STARRS
กล้องสำรวจ Pan-STARRSระบบกล้องสำรวจท้องฟ้าบนเกาะเมาวี ฮาวาย ถ่ายภาพท้องฟ้าซ้ำเพื่อหาดาวเคราะห์น้อยใกล้โลก และค้นพบวัตถุระหว่างดาว ʻOumuamua ในปี ค.ศ. 2017
panspermia
แพนสเปอร์เมียสมมติฐานว่าสิ่งมีชีวิตหรือสารตั้งต้นของสิ่งมีชีวิตอาจเดินทางข้ามอวกาศระหว่างดาวเคราะห์ เช่น ติดมากับอุกกาบาตหรือดาวหาง ยังไม่มีหลักฐานยืนยัน
parallax
แพรัลแลกซ์การที่ตำแหน่งปรากฏของวัตถุเปลี่ยนไปเมื่อผู้สังเกตเปลี่ยนตำแหน่ง แพรัลแลกซ์ของดาวคือครึ่งหนึ่งของมุมที่เลื่อนไปเมื่อโลกโคจรไปอีกฝั่งของดวงอาทิตย์ ใช้วัดระยะทาง
Parker Solar Probe
ยานพาร์กเกอร์โซลาร์โพรบยานของ NASA ที่ส่งขึ้นปี ค.ศ. 2018 เพื่อศึกษาโคโรนาของดวงอาทิตย์ เข้าใกล้ผิวดวงอาทิตย์ที่สุดราว 6.1 ล้านกิโลเมตร และเป็นวัตถุที่มนุษย์สร้างซึ่งเร็วที่สุด ราว 690,000 กิโลเมตรต่อชั่วโมง
Parker spiral
เกลียวพาร์กเกอร์รูปเกลียวของสนามแม่เหล็กดวงอาทิตย์ในระบบสุริยะ เกิดเพราะลมสุริยะพุ่งออกขณะที่ดวงอาทิตย์หมุน คล้ายสายน้ำจากสปริงเกอร์ที่หมุน
parsec
พาร์เซกระยะทางที่ดาวมีแพรัลแลกซ์ 1 พิลิปดา เท่ากับราว 3.26 ปีแสง หรือ 206,265 au ระยะทางเป็นพาร์เซกเท่ากับ 1 หารด้วยแพรัลแลกซ์เป็นพิลิปดา
partial eclipse
อุปราคาบางส่วนอุปราคาที่วัตถุถูกบังหรือเข้าไปในเงามืดเพียงบางส่วน
particle horizon
ขอบฟ้าอนุภาคระยะไกลที่สุดที่แสงซึ่งออกเดินทางตั้งแต่จุดเริ่มต้นของเอกภพจะมาถึงเราได้ เป็นขอบเขตของเอกภพที่สังเกตได้ ปัจจุบันอยู่ห่างราว 46,000 ล้านปีแสงในระยะทางร่วมเคลื่อนที่
Paschen series
อนุกรมพาสเชินกลุ่มเส้นสเปกตรัมของไฮโดรเจนที่อิเล็กตรอนเปลี่ยนระดับลงมาที่ระดับพลังงานที่ 3 อยู่ในย่านอินฟราเรด เส้นแรกคือ Paschen alpha ที่ความยาวคลื่นราว 1,875 นาโนเมตร
path of totality
แนวคราสเต็มดวงแนวแคบบนผิวโลกที่เงามืดของดวงจันทร์พาดผ่าน มักกว้างไม่เกินราว 200 กิโลเมตร เฉพาะในแนวนี้จึงเห็นสุริยุปราคาเต็มดวง
Pauli exclusion principle
หลักการกีดกันของเพาลีหลักที่เฟอร์มิออนสองตัวอยู่ในสถานะควอนตัมเดียวกันไม่ได้ เป็นที่มาของความดันสสารเสื่อมที่ค้ำดาวแคระขาวและดาวนิวตรอนไว้
payload
น้ำหนักบรรทุก (เพย์โหลด)สิ่งที่จรวดนำส่งไปทำภารกิจ เช่น ดาวเทียม ยานสำรวจ หรือยานที่มีนักบินอวกาศ ไม่นับตัวจรวดและเชื้อเพลิง
payload fairing
ฝาครอบส่วนบรรทุกฝาครอบหัวจรวดที่ปกป้องดาวเทียมจากแรงต้านอากาศและความร้อนช่วงทะยานขึ้น และแยกทิ้งเมื่อพ้นชั้นบรรยากาศหนาแน่น
peculiar velocity
ความเร็วเฉพาะตัวความเร็วของดาราจักรที่ไม่ได้มาจากการขยายตัวของเอกภพ แต่มาจากแรงโน้มถ่วงของวัตถุรอบข้าง
Pegasus
กลุ่มดาวม้าบินกลุ่มดาวขนาดใหญ่ในซีกฟ้าเหนือที่มีดาวสี่เหลี่ยมใหญ่แห่งม้าบิน เห็นได้ดีช่วงหัวค่ำเดือนตุลาคมถึงพฤศจิกายน
Penrose process
กระบวนการเพนโรสกลไกที่ โรเจอร์ เพนโรส เสนอในการดึงพลังงานจากการหมุนของหลุมดำ อนุภาคที่เข้าไปในเออร์โกสเฟียร์แยกเป็นสองส่วน ส่วนหนึ่งตกลงไปด้วยพลังงานติดลบ อีกส่วนหนีออกมาพร้อมพลังงานมากกว่าตอนเข้า หลุมดำจึงหมุนช้าลง
penumbra
เงามัวบริเวณเงาส่วนนอกที่แหล่งกำเนิดแสงถูกบังเพียงบางส่วน หรือบริเวณรอบนอกที่สว่างกว่าของจุดมืดดวงอาทิตย์
penumbral lunar eclipse
จันทรุปราคาเงามัวจันทรุปราคาที่ดวงจันทร์ผ่านเฉพาะเงามัวของโลก ดวงจันทร์คล้ำลงเพียงเล็กน้อย สังเกตยาก
periapsis
จุดใกล้สุดของวงโคจรจุดในวงโคจรที่วัตถุอยู่ใกล้วัตถุศูนย์กลางมากที่สุด ชื่อเฉพาะขึ้นกับวัตถุศูนย์กลาง เช่น perigee และ perihelion
perihelion
จุดใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุดตำแหน่งในวงโคจรรอบดวงอาทิตย์ที่วัตถุอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์มากที่สุด โลกผ่านจุดนี้ราวต้นเดือนมกราคม
perihelion precession of Mercury
การหมุนควงของจุดใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุดของดาวพุธการที่วงโคจรของดาวพุธค่อย ๆ หมุน มีส่วนเกิน 43 พิลิปดาต่อศตวรรษที่กฎของนิวตันอธิบายไม่ได้ แต่สัมพัทธภาพทั่วไปอธิบายได้พอดี
period-luminosity relation
ความสัมพันธ์คาบกับกำลังส่องสว่างความสัมพันธ์ระหว่างคาบการเปลี่ยนแสงกับกำลังส่องสว่างของดาวแปรแสงเซเฟอิด ค้นพบโดยเฮนเรียตตา ลีวิตต์ ใช้วัดระยะทาง
Perseids
ฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์ฝนดาวตกที่มีชื่อเสียงช่วงกลางเดือนสิงหาคม สูงสุดราว 12 ถึง 13 สิงหาคม เกิดจากเศษของดาวหางสวิฟต์-ทัตเทิล
Perseus
กลุ่มดาวเพอร์ซิอัสกลุ่มดาวในซีกฟ้าเหนือที่มีดาวอัลกอลและกระจุกดาวคู่ เป็นจุดกระจายของฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์
Perseverance
ยานเพอร์เซเวียแรนซ์ยานสำรวจพื้นผิวดาวอังคารของ NASA ลงจอดในหลุมอุกกาบาตเจซีโรในปี ค.ศ. 2021 ค้นหาร่องรอยสิ่งมีชีวิตในอดีตและเก็บตัวอย่างหินเพื่อนำกลับโลกในอนาคต
perturbation
การรบกวนวงโคจรการที่วงโคจรเบี่ยงไปจากวงรีตามกฎของเคปเลอร์ เพราะแรงโน้มถ่วงของวัตถุอื่น การรบกวนวงโคจรของดาวยูเรนัสนำไปสู่การค้นพบดาวเนปจูน
Phaethon
ดาวเคราะห์น้อยเฟทอนดาวเคราะห์น้อย 3200 Phaethon ที่เป็นต้นกำเนิดของฝนดาวตกเจมินิดส์ในเดือนธันวาคม ซึ่งไม่ปกติเพราะฝนดาวตกส่วนใหญ่มาจากดาวหาง
phase angle
มุมเฟสมุมที่ตัววัตถุ ระหว่างแนวไปยังดวงอาทิตย์กับแนวไปยังผู้สังเกต มุมศูนย์คือเห็นเต็มดวง มุม 90 องศาคือเห็นครึ่งดวง ดาวเคราะห์วงนอกมีมุมเฟสเมื่อมองจากโลกไม่มาก จึงเห็นเกือบเต็มดวงเสมอ
phase curve
เส้นโค้งเฟสการเปลี่ยนแปลงความสว่างของระบบขณะดาวเคราะห์โคจรและหันด้านสว่างมาทางเราต่างกัน ใช้ศึกษาอุณหภูมิด้านกลางวันและกลางคืน
phases of Venus
ข้างขึ้นข้างแรมของดาวศุกร์การที่ดาวศุกร์ปรากฏสว่างเป็นเสี้ยว ครึ่งดวง และเกือบเต็มดวงตามตำแหน่งในวงโคจร กาลิเลโอสังเกตเห็นครบทุกแบบในปี ค.ศ. 1610 ซึ่งพิสูจน์ว่าดาวศุกร์โคจรรอบดวงอาทิตย์
Phobos
โฟบอสดวงจันทร์ดวงใหญ่และอยู่ใกล้ดาวอังคารกว่าในสองดวง รูปร่างไม่กลม โคจรรอบดาวอังคารเร็วกว่าการหมุนของดาวอังคาร
photoelectric effect
ปรากฏการณ์โฟโตอิเล็กทริกการที่แสงหลุดอิเล็กตรอนออกจากผิวโลหะได้เมื่อความถี่สูงพอ แสดงว่าแสงเป็นก้อนพลังงานหรือโฟตอน เป็นหลักการของเซนเซอร์รับแสงหลายชนิด
photographic plate
แผ่นฉายถ่ายภาพแผ่นแก้วเคลือบสารไวแสงที่ใช้ถ่ายภาพท้องฟ้าก่อนยุคกล้องดิจิทัล การค้นพบสำคัญหลายอย่าง เช่น ดาวพลูโต มาจากแผ่นฉายเหล่านี้
photometry
การวัดแสง (โฟโตเมตรี)การวัดความสว่างหรือฟลักซ์ของวัตถุท้องฟ้า มักวัดผ่านฟิลเตอร์สีต่าง ๆ
photomultiplier tube
หลอดโฟโตมัลติพลายเออร์อุปกรณ์ตรวจจับแสงที่ไวมาก ขยายสัญญาณจากโฟตอนเดียวได้ ใช้ในการวัดแสงและเครื่องตรวจจับนิวทริโน
photon decoupling
การแยกตัวของโฟตอนช่วงราว 380,000 ปีหลังบิกแบง ที่เอกภพเย็นลงพอให้อิเล็กตรอนรวมกับนิวเคลียสเป็นอะตอม โฟตอนจึงไม่ถูกกระเจิงอีกและเดินทางได้อิสระ กลายเป็นรังสีไมโครเวฟพื้นหลังจักรวาลที่เราเห็นวันนี้
photon sphere
ทรงกลมโฟตอนบริเวณรอบหลุมดำที่แสงสามารถโคจรเป็นวงได้ อยู่ที่ 1.5 เท่าของรัศมีชวาร์ซชิลด์สำหรับหลุมดำที่ไม่หมุน
photosphere
ชั้นโฟโตสเฟียร์ชั้นผิวที่มองเห็นของดวงอาทิตย์หรือดาวฤกษ์ เป็นชั้นที่แสงส่วนใหญ่หลุดออกสู่อวกาศ ดวงอาทิตย์มีอุณหภูมิชั้นนี้ราว 5,800 เคลวิน
Pillars of Creation
เสาแห่งการก่อกำเนิดแท่งแก๊สและฝุ่นหนาทึบในเนบิวลานกอินทรี ซึ่งมีดาวกำลังก่อตัวอยู่ภายใน มีชื่อเสียงจากภาพของกล้องฮับเบิลปี ค.ศ. 1995 และกล้องเจมส์ เว็บบ์ปี ค.ศ. 2022
Pinwheel Galaxy
ดาราจักรกังหัน (M101)ดาราจักรกังหันขนาดใหญ่ที่มองเห็นจากด้านหน้าในกลุ่มดาวหมีใหญ่ ห่างราว 21 ล้านปีแสง
pion
ไพออนมีซอนที่เบาที่สุด เกิดมากเมื่อรังสีคอสมิกชนบรรยากาศโลก แล้วสลายต่อเป็นมิวออน นิวทริโน และรังสีแกมมา
Pioneer 10
ยานไพโอเนียร์ 10ยานสำรวจของ NASA ลำแรกที่บินผ่านแถบดาวเคราะห์น้อยและบินผ่านดาวพฤหัสบดีในปี ค.ศ. 1973 มีแผ่นจารึกภาพมนุษย์และตำแหน่งของโลกติดไปด้วย
Pioneer 11
ไพโอเนียร์ 11ยานสำรวจของ NASA ที่ปล่อยในปี ค.ศ. 1973 บินผ่านดาวพฤหัสบดีและเป็นยานลำแรกที่ไปถึงดาวเสาร์ในปี ค.ศ. 1979 ก่อนมุ่งออกนอกระบบสุริยะ
Pioneer plaque
แผ่นจารึกไพโอเนียร์แผ่นอะลูมิเนียมเคลือบทองที่ติดไปกับยานไพโอเนียร์ 10 และ 11 มีภาพชายหญิง ตำแหน่งของดวงอาทิตย์เทียบกับพัลซาร์ 14 ดวง และแผนผังระบบสุริยะ เป็นสารถึงสิ่งมีชีวิตที่อาจพบยาน
Pisces
กลุ่มดาวปลา (ราศีมีน)กลุ่มดาวจักรราศีที่ดาวจาง เป็นที่ตั้งของจุดวสันตวิษุวัตในปัจจุบัน ซึ่งเลื่อนมาจากกลุ่มดาวแกะเพราะการหมุนควง
plage
เพลจบริเวณสว่างในโครโมสเฟียร์รอบจุดมืด เห็นชัดในภาพที่ถ่ายผ่านฟิลเตอร์ไฮโดรเจนแอลฟา
Planck constant
ค่าคงตัวของพลังค์ค่าคงตัว h ที่สัมพันธ์พลังงานของโฟตอนกับความถี่ E = hf มีค่า 6.626 x 10^-34 จูลวินาที
Planck epoch
ยุคพลังค์ช่วงแรกสุดของเอกภพตั้งแต่บิ๊กแบงจนถึงเวลาพลังค์ ซึ่งแรงทั้งสี่อาจรวมเป็นแรงเดียว ฟิสิกส์ปัจจุบันยังอธิบายไม่ได้
Planck length
ความยาวพลังค์ความยาวที่เล็กมาก ราว 1.6 × 10⁻³⁵ เมตร เป็นมาตราส่วนที่คาดว่าผลควอนตัมของแรงโน้มถ่วงจะมีความสำคัญ
Planck satellite
ดาวเทียมพลังค์ดาวเทียมของ ESA ปี ค.ศ. 2009 ถึง 2013 ทำแผนที่รังสีไมโครเวฟพื้นหลังละเอียดที่สุด ได้อายุเอกภพราว 13,800 ล้านปี
Planck time
เวลาพลังค์ช่วงเวลาที่สั้นที่สุดที่ฟิสิกส์ปัจจุบันยังมีความหมาย ราว 5.4 × 10⁻⁴⁴ วินาที ก่อนหน้านั้นต้องใช้ทฤษฎีควอนตัมของแรงโน้มถ่วง
planet
ดาวเคราะห์วัตถุที่โคจรรอบดวงอาทิตย์ มีมวลมากพอจะมีรูปร่างเกือบกลม และกวาดวัตถุอื่นในแนววงโคจรออกไปแล้ว ระบบสุริยะมี 8 ดวง
Planet Nine
ดาวเคราะห์ดวงที่ 9 (สมมติฐาน)ดาวเคราะห์ในสมมติฐานที่อาจโคจรอยู่ไกลเกินแถบไคเปอร์ เสนอขึ้นเพื่ออธิบายการเรียงตัวของวงโคจรวัตถุพ้นดาวเนปจูนบางกลุ่ม ยังไม่มีการค้นพบจริง
planetarium
ท้องฟ้าจำลองโรงฉายหรือโปรแกรมที่จำลองท้องฟ้าและการเคลื่อนที่ของวัตถุท้องฟ้า
planetary alignment
ดาวเคราะห์เรียงตัวเหตุการณ์ที่เห็นดาวเคราะห์หลายดวงบนท้องฟ้าพร้อมกันเรียงตามแนวสุริยวิถี ในอวกาศดาวเคราะห์ไม่ได้เรียงเป็นเส้นตรง และไม่มีผลต่อโลก
planetary defense
การป้องกันโลกจากวัตถุในอวกาศการค้นหา ติดตาม และเตรียมวิธีเบี่ยงวัตถุที่อาจชนโลก เช่น การทดสอบด้วยยาน DART
planetary differentiation
การแยกชั้นของดาวเคราะห์การที่ดาวเคราะห์ที่หลอมละลายแยกชั้นตามความหนาแน่น ธาตุหนักอย่างเหล็กจมลงเป็นแกน ส่วนหินเบาลอยขึ้นเป็นเปลือก
planetary migration
การย้ายวงโคจรของดาวเคราะห์การที่ดาวเคราะห์เปลี่ยนระยะห่างจากดาวฤกษ์หลังเกิด จากอันตรกิริยากับจานแก๊สหรือวัตถุเล็ก อธิบายการมีดาวพฤหัสร้อนได้
planetary nebula
เนบิวลาดาวเคราะห์เปลือกแก๊สเรืองแสงที่ดาวมวลน้อยถึงปานกลางปล่อยออกมาช่วงท้ายชีวิต รอบดาวแคระขาวที่อยู่ตรงกลาง ไม่เกี่ยวกับดาวเคราะห์ ชื่อมาจากรูปร่างที่เห็นผ่านกล้องยุคแรก
planetary parade
ดาวเคราะห์เรียงแถวชื่อเรียกทั่วไปเมื่อเห็นดาวเคราะห์หลายดวงบนท้องฟ้าพร้อมกันตามแนวสุริยวิถี ดาวเคราะห์ไม่ได้เรียงเป็นเส้นตรงในอวกาศจริง และไม่มีผลต่อโลก
planetary protection
การปกป้องดาวเคราะห์หลักการและมาตรการไม่ให้ยานนำจุลินทรีย์จากโลกไปปนเปื้อนดาวดวงอื่น และไม่ให้ตัวอย่างที่นำกลับมาปนเปื้อนโลก
planetary ring
วงแหวนดาวเคราะห์ระบบอนุภาคน้ำแข็งและหินขนาดเล็กที่โคจรรอบดาวเคราะห์เป็นแผ่นบาง ดาวเคราะห์ยักษ์ทั้งสี่ดวงมีวงแหวน วงแหวนดาวเสาร์เด่นที่สุด
planetary science
วิทยาศาสตร์ดาวเคราะห์การศึกษาดาวเคราะห์ ดวงจันทร์ ดาวเคราะห์น้อย และดาวหาง ทั้งธรณีวิทยา บรรยากาศ และการกำเนิด
planetesimal
ดาวเคราะห์ก่อนกำเนิด (แพลเนทีซิมอล)วัตถุแข็งขนาดเล็กในจานรอบดาวฤกษ์เกิดใหม่ ซึ่งชนและรวมกันเป็นดาวเคราะห์
planisphere
แผนที่ดาวหมุนแผนที่ดาวแบบวงกลมที่หมุนตั้งวันและเวลาได้ เพื่อดูว่ากลุ่มดาวใดอยู่เหนือขอบฟ้าในขณะนั้น
plasma
พลาสมาสถานะของสสารที่แก๊สแตกตัวเป็นไอออนและอิเล็กตรอนอิสระ ดาวฤกษ์ประกอบด้วยพลาสมาเป็นส่วนใหญ่
plate scale
มาตราส่วนภาพความสัมพันธ์ระหว่างมุมบนท้องฟ้ากับระยะบนระนาบโฟกัสของกล้อง มีค่าราว 206,265/f พิลิปดาต่อมิลลิเมตร เมื่อ f คือความยาวโฟกัสเป็นมิลลิเมตร ใช้คำนวณว่าวัตถุจะกินพื้นที่กี่พิกเซลบนกล้องถ่ายภาพ
PLATO
กล้องโทรทรรศน์อวกาศ PLATOภารกิจของ ESA ที่ใช้กล้องขนาดเล็ก 26 ตัวเฝ้ามองดาวสว่างนับแสนดวง เพื่อหาดาวเคราะห์คล้ายโลกที่โคจรในเขตเอื้อชีวิตด้วยวิธีการผ่านหน้า มีกำหนดส่งขึ้นช่วงปลายปี ค.ศ. 2026
Pleiades
กระจุกดาวลูกไก่กระจุกดาวเปิด (M45) ในกลุ่มดาววัว ห่างราว 440 ปีแสง เห็นด้วยตาเปล่าได้ราว 6 ถึง 7 ดวง
plutino
พลูติโนวัตถุในแถบไคเปอร์ที่มีคาบโคจรสั่นพ้อง 2:3 กับดาวเนปจูนเหมือนดาวพลูโต
Pluto
ดาวพลูโตดาวเคราะห์แคระในแถบไคเปอร์ ค้นพบปี ค.ศ. 1930 และถูกจัดเป็นดาวเคราะห์แคระในปี ค.ศ. 2006 มีดวงจันทร์ใหญ่ชื่อแครอน
Pogson ratio
อัตราส่วนพอกสันอัตราส่วนความสว่างราว 2.512 เท่าต่อโชติมาตรที่ต่างกัน 1 ดังนั้นต่างกัน 5 โชติมาตรคือสว่างต่างกัน 100 เท่าพอดี
point spread function
ฟังก์ชันการแผ่ของจุดรูปแบบที่แสงจากแหล่งกำเนิดแบบจุด เช่น ดาวฤกษ์ ปรากฏบนภาพถ่าย ขึ้นกับการเลี้ยวเบนของกล้อง ความคลาดของเลนส์ และบรรยากาศ ใช้แยกดาวที่อยู่ชิดกันและวัดความสว่างได้แม่นยำ
polar alignment
การตั้งแกนขั้วฟ้าการปรับแกนของขาตั้งศูนย์สูตรให้ขนานกับแกนหมุนของโลก ชี้ไปที่ขั้วฟ้า จึงติดตามดาวได้แม่นยำ จากประเทศไทยขั้วฟ้าเหนืออยู่สูงจากขอบฟ้าเท่ากับละติจูดของผู้สังเกต
polar ice cap
แผ่นน้ำแข็งขั้วดาวแผ่นน้ำแข็งที่ขั้วของดาวเคราะห์ บนดาวอังคารประกอบด้วยน้ำแข็งและน้ำแข็งแห้ง (คาร์บอนไดออกไซด์แข็ง) ขนาดเปลี่ยนตามฤดูกาล
polar motion
การเคลื่อนที่ของขั้วโลกการเคลื่อนที่ของแกนหมุนโลกเทียบกับพื้นผิวโลก ทำให้ตำแหน่งขั้วโลกขยับไปไม่กี่เมตร ประกอบด้วยการส่ายแชนด์เลอร์ การเปลี่ยนแปลงรายปีตามฤดูกาล และการเลื่อนช้า ๆ ระยะยาว
polar night
กลางคืนขั้วโลกช่วงที่ดวงอาทิตย์ไม่ขึ้นพ้นขอบฟ้าเลยตลอดวันในบริเวณเหนือวงกลมอาร์กติกหรือใต้วงกลมแอนตาร์กติก
polar orbit
วงโคจรขั้วโลกวงโคจรที่ผ่านเหนือหรือใกล้ขั้วโลกทั้งสอง เมื่อโลกหมุนอยู่ข้างใต้ ดาวเทียมจึงผ่านเหนือทุกพื้นที่ของโลกได้ เหมาะกับการถ่ายภาพและสำรวจ
polarimetry
การวัดโพลาไรเซชันการวัดโพลาไรเซชันของแสง คือทิศทางการสั่นของสนามไฟฟ้าของคลื่นแสง ใช้ศึกษาสนามแม่เหล็กในอวกาศ ฝุ่นระหว่างดาว พื้นผิวดาวเคราะห์ และบริเวณรอบหลุมดำ
Polaris
ดาวเหนือ (โพลาริส)ดาวสว่างที่อยู่ใกล้ขั้วฟ้าเหนือที่สุดในปัจจุบัน อยู่ในกลุ่มดาวหมีเล็ก มุมเงยของดาวเหนือใกล้เคียงละติจูดของผู้สังเกต
polarization
โพลาไรเซชันทิศทางการสั่นของสนามไฟฟ้าในคลื่นแสง แสงที่กระเจิงหรือผ่านสนามแม่เหล็กมักมีโพลาไรเซชัน จึงใช้ศึกษาสนามแม่เหล็กและฝุ่นในอวกาศ
Pollux
ดาวพอลลักซ์ดาวยักษ์สีส้มในกลุ่มดาวคนคู่ ห่างราว 34 ปีแสง เป็นดาวยักษ์ที่อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุดและมีดาวเคราะห์โคจรรอบ
Population I
ดาวประชากร Iดาวอายุค่อนข้างน้อยที่มีธาตุหนักมาก พบในจานและแขนกังหันของดาราจักร เช่น ดวงอาทิตย์
Population II
ดาวประชากร IIดาวอายุมากที่มีธาตุหนักน้อย พบในฮาโลและกระจุกดาวทรงกลมของดาราจักร
Population III
ดาวประชากร IIIดาวรุ่นแรกในเอกภพตามทฤษฎี ประกอบด้วยไฮโดรเจนและฮีเลียมเกือบล้วน น่าจะมีมวลมาก ยังไม่มีการสังเกตโดยตรงที่ยืนยันได้
position angle
มุมตำแหน่งมุมบนท้องฟ้าวัดจากทิศเหนือไปทางทิศตะวันออก ใช้บอกทิศของดาวดวงที่สองในดาวคู่หรือทิศของวัตถุ
positron
โพซิตรอนปฏิยานุภาคของอิเล็กตรอน มีมวลเท่ากันแต่ประจุเป็นบวก เกิดในปฏิกิริยาฟิวชันแบบโปรตอน-โปรตอนในดวงอาทิตย์
potentially hazardous asteroid
ดาวเคราะห์น้อยที่อาจเป็นอันตรายดาวเคราะห์น้อยที่ใหญ่กว่าราว 140 เมตร และวงโคจรเข้าใกล้วงโคจรโลกไม่เกิน 0.05 หน่วยดาราศาสตร์ ต้องเฝ้าติดตาม แต่ไม่ได้หมายความว่าจะชนโลก
Pound-Rebka experiment
การทดลองของพาวนด์และเร็บกาการทดลองปี ค.ศ. 1959 ที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ยิงรังสีแกมมาขึ้นลงในหอคอยสูงราว 22.5 เมตร แล้ววัดการเลื่อนทางแดงเนื่องจากแรงโน้มถ่วงได้สำเร็จเป็นครั้งแรกในห้องทดลอง
Poynting-Robertson effect
ปรากฏการณ์พอยน์ทิง-รอเบิร์ตสันการที่ฝุ่นขนาดเล็กในระบบสุริยะเสียโมเมนตัมเชิงมุมเพราะการดูดกลืนและแผ่แสง จึงค่อย ๆ หมุนวนเข้าหาดวงอาทิตย์
prebiotic chemistry
เคมีก่อนกำเนิดชีวิตปฏิกิริยาเคมีที่สร้างโมเลกุลซับซ้อนอย่างกรดอะมิโนและน้ำตาลขึ้นเองโดยยังไม่มีสิ่งมีชีวิต ซึ่งเชื่อว่าเป็นขั้นตอนก่อนการเกิดชีวิตบนโลก ดวงจันทร์ไททันเป็นสถานที่สำคัญที่ใช้ศึกษาเคมีแบบนี้
precession
การหมุนควงการที่แกนหมุนของโลกค่อย ๆ หมุนเป็นรูปกรวย ครบรอบราว 26,000 ปี ทำให้ขั้วฟ้าและจุดวิษุวัตเลื่อนไปช้า ๆ
precession of the equinoxes
การเลื่อนของจุดวิษุวัตการที่จุดวิษุวัตเลื่อนไปทางตะวันตกตามสุริยวิถีราว 50 พิลิปดาต่อปี เป็นผลจากการหมุนควงของแกนโลก
prime meridian
เส้นเมริเดียนแรกเส้นลองจิจูด 0 องศา ผ่านหอดูดาวกรีนิช ประเทศอังกฤษ
prime vertical
วงกลมดิ่งปฐมวงกลมดิ่งที่ผ่านจุดทิศตะวันออกและตะวันตก ตั้งฉากกับเมริเดียน
primordial black hole
หลุมดำดึกดำบรรพ์หลุมดำตามสมมติฐานที่อาจเกิดในเอกภพยุคแรกมากจากความหนาแน่นที่ไม่สม่ำเสมอ อาจมีมวลได้หลากหลาย ยังไม่มีการยืนยัน
Princess Sirindhorn AstroPark
อุทยานดาราศาสตร์สิรินธรสำนักงานใหญ่ของสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติที่จังหวัดเชียงใหม่ มีหอดูดาว ท้องฟ้าจำลอง และนิทรรศการดาราศาสตร์
principle of relativity
หลักสัมพัทธภาพหลักที่ว่ากฎฟิสิกส์มีรูปแบบเดียวกันในทุกกรอบอ้างอิงเฉื่อย ไม่มีการทดลองใดบอกได้ว่ากรอบไหนอยู่นิ่งจริง เป็นหนึ่งในสองสมมติฐานของสัมพัทธภาพพิเศษ ร่วมกับการที่อัตราเร็วแสงคงตัว
Procyon
ดาวโปรซิออนดาวที่สว่างที่สุดในกลุ่มดาวหมาเล็ก ห่างราว 11.5 ปีแสง มีดาวแคระขาวเป็นดาวคู่ เป็นหนึ่งในสามดวงของสามเหลี่ยมฤดูหนาว
prograde motion
การเคลื่อนที่ไปข้างหน้าการเคลื่อนที่ปกติของดาวเคราะห์บนท้องฟ้าจากตะวันตกไปตะวันออกเทียบกับดาวฤกษ์ หรือการโคจรในทิศเดียวกับการหมุนของวัตถุศูนย์กลาง
prominence
พวยแก๊ส (โพรมิเนนซ์)แก๊สร้อนรูปโค้งที่พุ่งขึ้นจากผิวดวงอาทิตย์และถูกสนามแม่เหล็กยึดไว้ เห็นเป็นสีชมพูที่ขอบดวงช่วงสุริยุปราคาเต็มดวง
propellant
เชื้อเพลิงขับดันสารทั้งหมดที่จรวดใช้สร้างแรงขับ ได้แก่ เชื้อเพลิงและสารออกซิไดซ์
proper distance
ระยะทางเฉพาะระยะทางระหว่างสองจุดในเอกภพ ณ ขณะเวลาเดียวกัน เหมือนหยุดการขยายตัวไว้แล้ววัด ระยะนี้เพิ่มขึ้นตามเวลาตามตัวประกอบสเกล ต่างจากระยะทางร่วมเคลื่อนที่ที่หักผลของการขยายตัวออกแล้ว
proper length
ความยาวเฉพาะความยาวของวัตถุที่วัดในกรอบอ้างอิงที่วัตถุอยู่นิ่ง เป็นความยาวมากที่สุดที่วัดได้ ผู้สังเกตที่เห็นวัตถุเคลื่อนที่จะวัดได้สั้นลงในแนวการเคลื่อนที่ ตามการหดของความยาว
proper motion
การเคลื่อนที่เฉพาะการเปลี่ยนตำแหน่งของดาวบนท้องฟ้าเทียบกับดาวพื้นหลังที่ไกลกว่า เพราะดาวเคลื่อนที่ในอวกาศ วัดเป็นพิลิปดาต่อปี
proper time
เวลาเฉพาะเวลาที่วัดด้วยนาฬิกาซึ่งเคลื่อนที่ไปพร้อมกับวัตถุ ผ่านทั้งสองเหตุการณ์ที่สนใจ ผู้สังเกตอื่นที่เคลื่อนที่สัมพัทธ์กับนาฬิกานั้นจะวัดช่วงเวลาเดียวกันได้นานกว่า ตามปรากฏการณ์การยืดของเวลา
proton
โปรตอนแบริออนที่มีประจุ +1 อยู่ในนิวเคลียสของอะตอม นิวเคลียสของไฮโดรเจนคือโปรตอนตัวเดียว เป็นองค์ประกอบหลักของรังสีคอสมิก
proton-proton chain
ลูกโซ่โปรตอน-โปรตอนชุดปฏิกิริยาฟิวชันที่เปลี่ยนไฮโดรเจนเป็นฮีเลียม เป็นแหล่งพลังงานหลักของดวงอาทิตย์และดาวมวลน้อย
protoplanetary disk
จานก่อกำเนิดดาวเคราะห์จานแก๊สและฝุ่นรอบดาวฤกษ์เกิดใหม่ ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดของดาวเคราะห์
protostar
ดาวฤกษ์ก่อนเกิดดาวที่กำลังก่อตัวจากเมฆแก๊สที่ยุบตัว ยังไม่เริ่มฟิวชันไฮโดรเจนในแกนกลาง พลังงานมาจากการหดตัว
Proxima Centauri
ดาวพร็อกซิมาเซนทอรีดาวฤกษ์ที่อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุด ห่างราว 4.24 ปีแสง เป็นดาวแคระแดงในระบบดาวแอลฟาเซนทอรี
Proxima Centauri b
พรอกซิมาเซนทอรี บีดาวเคราะห์มวลใกล้โลกที่โคจรรอบดาวพรอกซิมาเซนทอรีในเขตเอื้อต่อชีวิต ค้นพบปี ค.ศ. 2016 เป็นดาวเคราะห์นอกระบบที่ใกล้โลกที่สุดที่รู้จัก
PSLV
จรวด PSLVจรวดนำส่งของอินเดีย ใช้ส่งยานจันทรายาน 1 และยานสำรวจดาวอังคาร Mangalyaan
Psyche
ดาวเคราะห์น้อยไซคีดาวเคราะห์น้อยขนาดราว 220 กิโลเมตรที่อาจมีโลหะอยู่มาก อาจเป็นแก่นของดาวเคราะห์ก่อนเกิดที่แตกออก NASA ส่งยานชื่อเดียวกันไปสำรวจในปี ค.ศ. 2023
Ptolemy
ปโตเลมีนักดาราศาสตร์ในเมืองอเล็กซานเดรียราวคริสต์ศตวรรษที่ 2 เขียนหนังสืออัลมาเจสต์ ที่อธิบายระบบโลกเป็นศูนย์กลางซึ่งใช้กันมากว่า 1,400 ปี
pulsar
พัลซาร์ดาวนิวตรอนที่หมุนเร็วและแผ่ลำรังสีออกจากขั้วแม่เหล็ก เมื่อลำรังสีกวาดผ่านโลกจะเห็นเป็นสัญญาณเป็นจังหวะสม่ำเสมอ
pulsar planet
ดาวเคราะห์รอบพัลซาร์ดาวเคราะห์ที่โคจรรอบพัลซาร์ ดาวเคราะห์นอกระบบที่ยืนยันได้กลุ่มแรกคือดาวเคราะห์รอบพัลซาร์ PSR B1257+12 ในปี ค.ศ. 1992
pulsar timing array
เครือข่ายจับเวลาพัลซาร์การจับเวลาพัลส์จากพัลซาร์มิลลิวินาทีจำนวนมากทั่วท้องฟ้าต่อเนื่องหลายปี เพื่อหาคลื่นความโน้มถ่วงความถี่ต่ำมากที่ทำให้พัลส์มาถึงคลาดเคลื่อนเล็กน้อย ในปี ค.ศ. 2023 หลายกลุ่มวิจัยรายงานหลักฐานของพื้นหลังคลื่นความโน้มถ่วงด้วยวิธีนี้
pulsating variable star
ดาวแปรแสงชนิดเต้นดาวที่ขยายและหดตัวเป็นจังหวะ ทำให้ความสว่างเปลี่ยนเป็นคาบ เช่น ดาวเซเฟอิด และดาวมีรา