ปัญหาขอบฟ้าและปัญหาความแบน: ปริศนาของบิกแบง
The horizon and flatness problems
อัปเดตล่าสุด
ทำไมเอกภพสองฝั่งที่ไม่เคยติดต่อกันจึงมีอุณหภูมิเท่ากันเป๊ะ และทำไมเอกภพจึงแบนพอดีราวกับถูกตั้งค่าไว้อย่างจงใจ ปริศนาสองข้อนี้ทำให้นักจักรวาลวิทยาเสนอทฤษฎีอินเฟลชัน
ปัญหาขอบฟ้า
รังสีไมโครเวฟพื้นหลังจากทุกทิศบนท้องฟ้ามีอุณหภูมิ 2.725 เคลวิน ต่างกันไม่เกินราวหนึ่งในแสนส่วน วัตถุสองชิ้นจะมีอุณหภูมิเท่ากันได้ก็ต่อเมื่อเคยแลกเปลี่ยนความร้อนกันจนสมดุล ซึ่งต้องใช้เวลาให้แสงหรือสิ่งใดเดินทางไปมาระหว่างกัน
ปัญหาคือ ตามแบบจำลองบิกแบงมาตรฐาน ในตอนที่รังสีพื้นหลังถูกปล่อยออกมา (ราว 380,000 ปีหลังบิกแบง) แสงเดินทางได้ระยะที่จำกัด บริเวณที่อยู่ภายในขอบฟ้าของกันและกันในตอนนั้น เมื่อมองจากโลกวันนี้มีขนาดเพียงราว 1 ถึง 2 องศาบนท้องฟ้า แปลว่าท้องฟ้าทั้งหมดแบ่งเป็นบริเวณที่ไม่เคยติดต่อกันได้หลายหมื่นบริเวณ แต่ทุกบริเวณกลับมีอุณหภูมิเท่ากันเกือบสมบูรณ์ ราวกับนักเรียนหลายหมื่นคนที่ไม่เคยคุยกันเลย แต่เขียนเรียงความออกมาเหมือนกันทุกตัวอักษร
ปัญหาความแบน
สมการฟรีดมันน์บอกว่าความโค้งของอวกาศขึ้นกับว่าความหนาแน่นของเอกภพต่างจากความหนาแน่นวิกฤตมากเพียงใด เขียนเป็น
ในเอกภพที่สสารหรือรังสีครอบงำ พจน์ทางขวาโตขึ้นตามเวลา ความเบี่ยงเบนเล็ก ๆ ในยุคแรกจึงขยายใหญ่ขึ้นเรื่อย ๆ ปัจจุบันวัดได้ว่าอัตราส่วนความหนาแน่นต่อค่าวิกฤต (
ปัญหาที่สาม: โมโนโพล
ทฤษฎีที่พยายามรวมแรงพื้นฐานหลายทฤษฎีทำนายว่าเอกภพยุคแรกควรสร้างขั้วแม่เหล็กเดี่ยว (โมโนโพล) ออกมาจำนวนมาก ซึ่งควรหนักจนครอบงำมวลของเอกภพ แต่ไม่เคยพบเลยแม้แต่ตัวเดียว
อินเฟลชันแก้ทั้งสามข้อ
ถ้าเอกภพยุคแรกพองตัวแบบเอกซ์โพเนนเชียลในเสี้ยววินาที
- บริเวณทั้งหมดที่เราเห็นเคยอยู่ชิดกันในบริเวณจิ๋วที่ปรับอุณหภูมิให้เท่ากันได้ก่อนพองตัว
- การพองตัวทำให้
aH เพิ่มขึ้นมหาศาล ยืดอวกาศออกมหาศาล ความโค้งจึงถูกยืดจนแบน เหมือนผิวโลกที่ดูแบนเพราะเราเห็นเพียงส่วนเล็ก ๆ ของมัน - โมโนโพลที่เกิดก่อนอินเฟลชันถูกเจือจางจนแทบไม่เหลือในเอกภพที่สังเกตได้
นอกจากนี้อินเฟลชันยังทำนายรูปแบบของความผันผวนในรังสีพื้นหลังได้ตรงกับที่วัด ซึ่งเป็นเหตุผลที่นักจักรวาลวิทยาส่วนใหญ่ยอมรับมัน แม้จะยังไม่ได้รับการพิสูจน์อย่างสมบูรณ์ และมีนักวิทยาศาสตร์บางกลุ่มเสนอทางเลือกอื่น เช่น แบบจำลองที่เอกภพเด้งกลับจากการยุบตัวก่อนหน้า
คำศัพท์ในบทความนี้
- horizon problemปัญหาขอบฟ้า
- flatness problemปัญหาความแบน
- inflationการพองตัวของเอกภพ
- critical densityความหนาแน่นวิกฤต
- density parameterพารามิเตอร์ความหนาแน่น
- cosmic microwave backgroundรังสีไมโครเวฟพื้นหลังของเอกภพ
- particle horizonขอบฟ้าอนุภาค
บทความที่เกี่ยวข้อง
- อินเฟลชัน: เอกภพพองตัวในเสี้ยววินาทีแรกทฤษฎีบิกแบงแบบเดิมตอบไม่ได้ว่าทำไมเอกภพจึงสม่ำเสมอทุกทิศและแบนพอดี ทฤษฎีอินเฟลชันเสนอว่าในเสี้ยววินาทีแรก เอกภพขยายตัวเร็วอย่างเหลือเชื่อ และระลอกควอนตัมเล็ก ๆ ในช่วงนั้นกลายเป็นเมล็ดพันธุ์ของดาราจักรทั้งหมด
- รังสีไมโครเวฟพื้นหลังของเอกภพแสงที่เก่าแก่ที่สุดในเอกภพ ปล่อยออกมาเมื่อเอกภพอายุราว 380,000 ปี และยังมาถึงเราจากทุกทิศทุกเวลา
- สมการฟรีดมันน์และรูปร่างของเอกภพสมการไม่กี่บรรทัดจากสัมพัทธภาพทั่วไปบอกว่าเอกภพขยายตัวอย่างไรตามสิ่งที่บรรจุอยู่ภายใน ทั้งสสาร รังสี และพลังงานมืด และบอกด้วยว่าอวกาศโค้งหรือแบน คำตอบจากการสังเกตคือเอกภพแบนอย่างน่าประหลาด
- ทฤษฎีบิกแบงเอกภพเริ่มจากสภาวะที่ร้อนและหนาแน่นมากเมื่อราว 13,800 ล้านปีก่อน และขยายตัวมาจนถึงทุกวันนี้
- ปฏิทรรศน์ของโอลเบอร์ส: ทำไมท้องฟ้ากลางคืนจึงมืดถ้าเอกภพไม่มีที่สิ้นสุดและมีดาวอยู่ทุกทิศ ท้องฟ้ากลางคืนควรสว่างจ้าเท่าผิวดวงอาทิตย์ แต่ทำไมจึงมืด