หน้าหลัก › บทความดาราศาสตร์ › วัตถุท้องฟ้า
วัตถุท้องฟ้า

แถบไคเปอร์และเมฆออร์ต: ขอบนอกของระบบสุริยะ

The Kuiper belt and the Oort cloud

อัปเดตล่าสุด

อาร์โรคอท วัตถุในแถบไคเปอร์ จากยานนิวฮอไรซันส์
อาร์โรคอท วัตถุในแถบไคเปอร์ จากยานนิวฮอไรซันส์ภาพ: NASA/JHUAPL/SwRI/Roman Tkachenko, Public domain (ย่อขนาดจากต้นฉบับ)

เลยวงโคจรของดาวเนปจูนออกไปมีแถบวัตถุน้ำแข็งนับแสนชิ้น ซึ่งดาวพลูโตเป็นสมาชิกตัวหนึ่ง และไกลออกไปอีกพันเท่าคือเปลือกทรงกลมของดาวหางนับล้านล้านดวงที่ห่อหุ้มระบบสุริยะไว้ นี่คือแหล่งที่มาของดาวหางเกือบทุกดวงที่เราเคยเห็น

เมื่อพบดาวพลูโตในปี ค.ศ. 1930 มันถูกมองว่าเป็นดาวเคราะห์ดวงสุดท้ายที่อยู่โดดเดี่ยว แต่ในปี ค.ศ. 1992 เดวิด จูวิตต์ และ เจน ลู ค้นพบวัตถุดวงแรกที่อยู่เลยดาวเนปจูนนอกจากพลูโตและแครอน นับจากนั้นมีการค้นพบอีกหลายพันดวง ทำให้รู้ว่าพลูโตเป็นเพียงสมาชิกที่ใหญ่ที่สุดดวงหนึ่งของแถบวัตถุน้ำแข็งที่กว้างใหญ่

แถบไคเปอร์

แถบไคเปอร์อยู่ห่างจากดวงอาทิตย์ราว 30 ถึง 50 หน่วยดาราศาสตร์ เป็นแถบรูปโดนัทหนา ๆ ที่มีวัตถุน้ำแข็งขนาดใหญ่กว่า 100 กิโลเมตรราวแสนชิ้น และขนาดเล็กกว่านั้นอีกจำนวนมาก วัตถุเหล่านี้เป็นเศษที่เหลือจากการก่อตัวของระบบสุริยะ ซึ่งไม่เคยรวมกันเป็นดาวเคราะห์ เพราะอยู่ห่างและกระจายตัวเกินไป

แถบไคเปอร์เป็นแหล่งของดาวหางคาบสั้น (คาบน้อยกว่าราว 200 ปี) ซึ่งโคจรใกล้ระนาบของดาวเคราะห์

เมฆออร์ต

ดาวหางคาบยาวมาจากทุกทิศบนท้องฟ้า ไม่ได้มาตามระนาบของดาวเคราะห์ และมีวงโคจรที่ไกลถึงหลายหมื่นหน่วยดาราศาสตร์ ในปี ค.ศ. 1950 แยน ออร์ต เสนอว่าระบบสุริยะถูกห่อหุ้มด้วยเปลือกทรงกลมของดาวหางนับล้านล้านดวง อยู่ห่างราว 2,000 ถึง 100,000 หน่วยดาราศาสตร์ หรือเกือบครึ่งทางถึงดาวฤกษ์ที่ใกล้ที่สุด

เมฆออร์ตยังไม่เคยถูกสังเกตโดยตรง เพราะวัตถุในนั้นเล็กและอยู่ไกลเกินกว่าจะมองเห็น แต่วงโคจรของดาวหางคาบยาวเป็นหลักฐานทางอ้อมที่หนักแน่น เชื่อกันว่าวัตถุเหล่านี้เดิมก่อตัวใกล้ดาวเคราะห์ยักษ์ แล้วถูกแรงโน้มถ่วงของดาวพฤหัสบดีและดาวเสาร์เหวี่ยงออกไปไกลในช่วงแรกของระบบสุริยะ ดาวฤกษ์ที่ผ่านใกล้และแรงไทดัลของทางช้างเผือกค่อย ๆ รบกวนวงโคจร ส่งดาวหางบางดวงกลับเข้ามาหาดวงอาทิตย์เป็นครั้งคราว

วัตถุแปลกที่ไกลยิ่งกว่า

วัตถุบางดวงอย่างเซดนามีวงโคจรที่ไกลมาก ระยะใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุดก็ยังไกลกว่าดาวเนปจูนมาก จนดาวเนปจูนดึงมันไปไม่ถึง วงโคจรของวัตถุไกลมากหลายดวงยังดูเหมือนเรียงตัวในทิศคล้ายกัน ซึ่งนักวิทยาศาสตร์บางกลุ่มเสนอว่าอาจเกิดจากดาวเคราะห์ดวงที่เก้าที่ยังไม่ถูกค้นพบ ซึ่งหนักกว่าโลกหลายเท่าและอยู่ไกลหลายร้อยหน่วยดาราศาสตร์ สมมติฐานนี้ยังเป็นที่ถกเถียง และการค้นหายังดำเนินต่อไป

เปิดในเว็บไซต์ NewTutorAstronomy ›

คำศัพท์ในบทความนี้

บทความที่เกี่ยวข้อง