ระบบสุริยะ

ระบบสุริยะประกอบด้วยดวงอาทิตย์และวัตถุทั้งหมดที่โคจรรอบ ได้แก่ ดาวเคราะห์ 8 ดวง ดาวเคราะห์แคระ ดวงจันทร์บริวารหลายร้อยดวง ดาวเคราะห์น้อย ดาวหาง และฝุ่นแก๊สระหว่างดาวเคราะห์

กำเนิดระบบสุริยะ

เมื่อราว 4,600 ล้านปีก่อน เมฆแก๊สและฝุ่นขนาดใหญ่ยุบตัวลงด้วยแรงโน้มถ่วง ส่วนกลางกลายเป็นดวงอาทิตย์ ส่วนที่เหลือหมุนแบนเป็นจานรอบดาวฤกษ์เกิดใหม่ ฝุ่นในจานจับตัวกันเป็นก้อนใหญ่ขึ้นเรื่อย ๆ จนเป็นดาวเคราะห์ แนวคิดนี้เรียกว่าสมมติฐานเนบิวลา และสอดคล้องกับที่ดาวเคราะห์ทุกดวงโคจรไปทางเดียวกันในระนาบใกล้เคียงกัน ปัจจุบันกล้องโทรทรรศน์อย่าง ALMA ถ่ายภาพจานแบบนี้รอบดาวอายุน้อยดวงอื่นได้แล้ว

ดาวเคราะห์สองกลุ่ม

• ดาวเคราะห์หิน ดาวพุธ ดาวศุกร์ โลก และดาวอังคาร อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ ซึ่งร้อนเกินกว่าน้ำแข็งจะคงตัว จึงเหลือแต่หินและโลหะ ดาวเหล่านี้จึงเล็กและหนาแน่น
• ดาวเคราะห์ยักษ์ ดาวพฤหัสบดีและดาวเสาร์เป็นยักษ์แก๊ส (ไฮโดรเจนและฮีเลียม) ส่วนดาวยูเรนัสและดาวเนปจูนเป็นยักษ์น้ำแข็ง (มีน้ำ แอมโมเนีย และมีเทนมาก) ก่อตัวไกลออกไปซึ่งเย็นพอให้น้ำแข็งรวมตัวเป็นแกนใหญ่และดึงแก๊สไว้ได้มาก

เขตต่าง ๆ ของระบบสุริยะ

• แถบดาวเคราะห์น้อย ระหว่างดาวอังคารกับดาวพฤหัสบดี
• แถบไคเปอร์ ถัดจากวงโคจรดาวเนปจูน ราว 30 ถึง 50 au เป็นที่อยู่ของดาวพลูโตและวัตถุน้ำแข็งจำนวนมาก
• เฮลิโอพอส ขอบเขตที่ลมสุริยะปะทะกับแก๊สระหว่างดาว ยานวอยเอเจอร์ 1 ข้ามผ่านในปี ค.ศ. 2012 ที่ระยะราว 120 au
• เมฆออร์ต เปลือกทรงกลมของวัตถุน้ำแข็งนับล้านล้านชิ้นที่เชื่อว่าห่อหุ้มระบบสุริยะไว้ไกลถึงหลายหมื่นถึงราว 100,000 au เป็นแหล่งของดาวหางคาบยาว ยังไม่มีใครเห็นโดยตรง

ทำไมดาวพลูโตไม่ใช่ดาวเคราะห์แล้ว

ในปี ค.ศ. 2006 สหพันธ์ดาราศาสตร์สากล (IAU) กำหนดว่าดาวเคราะห์ต้องโคจรรอบดวงอาทิตย์ มีมวลมากพอที่จะเป็นทรงเกือบกลม และกวาดวงโคจรของตัวเองจนโดดเด่นกว่าวัตถุอื่นในบริเวณนั้น ดาวพลูโตผ่านสองข้อแรก แต่ไม่ผ่านข้อสุดท้าย เพราะอยู่ร่วมกับวัตถุอื่นในแถบไคเปอร์ จึงจัดเป็นดาวเคราะห์แคระ