ไซคีและลูซี: ไปดาวเคราะห์น้อยโลหะและดาวเคราะห์น้อยโทรจัน
Psyche and Lucy
อัปเดตล่าสุด

ยานไซคีกำลังเดินทางไปดาวเคราะห์น้อยที่อาจเป็นแก่นโลหะของดาวเคราะห์ตัวอ่อน ส่วนยานลูซีจะบินผ่านดาวเคราะห์น้อยโทรจันที่โคจรร่วมกับดาวพฤหัสบดีหลายดวง ทั้งสองภารกิจช่วยไขความลับว่าดาวเคราะห์ก่อตัวขึ้นได้อย่างไร
เราไม่มีทางเจาะลงไปดูแก่นเหล็กของโลกได้ แก่นอยู่ลึกเกือบสามพันกิโลเมตรใต้เท้าเรา และร้อนพอ ๆ กับผิวดวงอาทิตย์ แต่ในแถบดาวเคราะห์น้อยอาจมีดาวเคราะห์น้อยที่เป็นแก่นโลหะเปลือยของดาวเคราะห์ตัวอ่อน ซึ่งเปลือกหินถูกการชนครั้งใหญ่ตีจนหลุดออกไปหมด การไปเยือนวัตถุแบบนี้จึงอาจเป็นวิธีเดียวที่จะได้เห็นแก่นดาวเคราะห์ด้วยตาตัวเอง
ไซคี: โลกที่ทำจากโลหะ
ดาวเคราะห์น้อยไซคี (Psyche) กว้างเฉลี่ยราว 220 กิโลเมตร (ด้านยาวที่สุดราว 280 กิโลเมตร) การสังเกตจากโลกด้วยเรดาร์และการวัดความหนาแน่นบ่งว่ามีโลหะอย่างเหล็กและนิกเกิลปนอยู่มาก แต่ยังไม่รู้แน่ว่าเป็นแก่นโลหะจริง เป็นก้อนหินปนโลหะ หรือเป็นวัตถุชนิดที่ไม่มีใครเคยเห็นมาก่อน
ยานไซคีของ NASA ออกเดินทางเมื่อวันที่ 13 ตุลาคม ค.ศ. 2023 ใช้เครื่องยนต์ฮอลล์ (Hall thruster) ซึ่งเป็นเครื่องยนต์ไฟฟ้าที่เร่งไอออนของแก๊สซีนอน เป็นครั้งแรกที่ใช้เครื่องยนต์ชนิดนี้นอกวงโคจรดวงจันทร์ แสงสีฟ้าจาง ๆ ที่ออกมาจากเครื่องยนต์ให้แรงผลักน้อย แต่ทำงานต่อเนื่องได้นานหลายเดือน ยานบินผ่านดาวอังคารเมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม ค.ศ. 2026 ที่ระยะราว 4,600 กิโลเมตรเพื่อรับแรงเหวี่ยง และมีกำหนดถึงไซคีในช่วงกลางปี ค.ศ. 2029 แล้วโคจรศึกษาอย่างน้อยราวสองปี
ไซคียังทดลองการสื่อสารด้วยเลเซอร์ในห้วงอวกาศลึก (DSOC) ซึ่งส่งข้อมูลได้เร็วกว่าคลื่นวิทยุหลายเท่า ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 2023 ระบบนี้ส่งวิดีโอความละเอียดสูงของแมวชื่อเทเทอร์ส (Taters) ไล่ตามจุดเลเซอร์ กลับมายังโลกจากระยะราว 31 ล้านกิโลเมตร เป็นวิดีโอแรกที่ส่งด้วยเลเซอร์จากห้วงอวกาศลึก
ลูซี: ฟอสซิลของการก่อตัวดาวเคราะห์
ดาวเคราะห์น้อยโทรจัน (Trojan) เป็นวัตถุสองกลุ่มใหญ่ที่โคจรรอบดวงอาทิตย์ไปพร้อมกับดาวพฤหัสบดี กลุ่มหนึ่งนำหน้าดาวพฤหัสบดีราว 60 องศาและอีกกลุ่มตามหลังราว 60 องศา อยู่ที่จุดลากรางจ์ L4 และ L5 ซึ่งแรงโน้มถ่วงของดวงอาทิตย์และดาวพฤหัสบดีรวมกันทำให้วัตถุอยู่ได้อย่างมั่นคง วัตถุเหล่านี้น่าจะถูกจับไว้ตั้งแต่ยุคที่ดาวเคราะห์ยักษ์ยังเคลื่อนย้ายตำแหน่งกันอยู่ จึงเก็บร่องรอยของยุคนั้นไว้ และบางดวงอาจมาจากระบบสุริยะชั้นนอกที่ไกลออกไป
ยานลูซีของ NASA ออกเดินทางเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม ค.ศ. 2021 ตั้งชื่อตามฟอสซิลบรรพบุรุษมนุษย์อายุราว 3.2 ล้านปีที่พบในเอธิโอเปีย เพราะดาวเคราะห์น้อยโทรจันก็เป็นเหมือนฟอสซิลของการก่อตัวดาวเคราะห์เช่นกัน ระหว่างทางลูซีบินผ่านดาวเคราะห์น้อยสองดวงในแถบดาวเคราะห์น้อย
- ดินคิเนช (Dinkinesh) พฤศจิกายน ค.ศ. 2023 พบว่ามีดวงจันทร์เล็ก ๆ ชื่อเซลัม (Selam) ซึ่งตัวมันเองเป็นสองก้อนติดกัน เป็นดวงจันทร์คู่ติดกัน (contact binary) ดวงแรกที่เคยพบ
- โดนัลด์โจแฮนสัน (Donaldjohanson) เมษายน ค.ศ. 2025 ตั้งชื่อตามผู้ค้นพบฟอสซิลลูซี พบว่ามีรูปร่างยาวสองพูมีคอคอดตรงกลาง
ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2027 ลูซีจะเริ่มบินผ่านดาวเคราะห์น้อยโทรจันกลุ่มที่นำหน้าดาวพฤหัสบดีหลายดวง แล้วโคจรกลับมาใกล้โลกเพื่อรับแรงเหวี่ยง ก่อนไปพบระบบดาวเคราะห์น้อยคู่ปาโทรคลัสและเมโนอีเทียสในกลุ่มที่ตามหลังในปี ค.ศ. 2033 เป็นยานลำเดียวที่จะไปเยือนวัตถุต่างกันมากที่สุดในภารกิจเดียว และเป็นภารกิจแรกที่ไปสำรวจดาวเคราะห์น้อยโทรจันโดยตรง
คำศัพท์ในบทความนี้
- Psycheดาวเคราะห์น้อยไซคี
- Lucyยานลูซี
- Trojan asteroidดาวเคราะห์น้อยทรอย
- Lagrange pointจุดลากรางจ์
- ion thrusterเครื่องยนต์ไอออน
บทความที่เกี่ยวข้อง
- ดาวเคราะห์น้อยเศษหินและโลหะที่เหลือจากการก่อตัวของดาวเคราะห์ ส่วนใหญ่อยู่ระหว่างดาวอังคารกับดาวพฤหัสบดี และบางก้อนเคยเปลี่ยนประวัติศาสตร์ของโลก
- ยานดอว์น: เยือนเวสตาและเซเรส ยักษ์ใหญ่แห่งแถบดาวเคราะห์น้อยยานดอว์นใช้เครื่องยนต์ไอออนเดินทางไปโคจรรอบดาวเคราะห์น้อยเวสตาและดาวเคราะห์แคระเซเรส เป็นยานลำแรกที่โคจรรอบวัตถุนอกโลกสองดวงในภารกิจเดียว พบหลุมอุกกาบาตยักษ์บนเวสตาและจุดสว่างจากเกลือบนเซเรส
- จุดลากรางจ์: ที่จอดรถในอวกาศในระบบที่วัตถุสองชิ้นโคจรรอบกัน มีห้าจุดที่วัตถุขนาดเล็กสามารถอยู่นิ่งเทียบกับทั้งสองได้ กล้องเจมส์เวบบ์จอดอยู่ที่จุดหนึ่ง ดาวเคราะห์น้อยทรอยหลายพันดวงรวมตัวกันอยู่ที่อีกสองจุด
- ดาวพฤหัสบดีดาวเคราะห์ที่ใหญ่ที่สุด มวลมากกว่าดาวเคราะห์ดวงอื่นรวมกันกว่าสองเท่า มีพายุที่ใหญ่กว่าโลก และมีดวงจันทร์ที่อาจมีมหาสมุทรใต้น้ำแข็ง
- อุกกาบาต: ชิ้นส่วนจากอวกาศที่จับต้องได้อุกกาบาตเป็นตัวอย่างหินจากอวกาศที่ส่งมาถึงมือเราฟรี ๆ บางก้อนเก่าแก่กว่าโลก บางก้อนมาจากดาวอังคารหรือดวงจันทร์ และบางก้อนมีโมเลกุลอินทรีย์ที่เป็นวัตถุดิบของชีวิต การศึกษามันบอกเราว่าระบบสุริยะเกิดขึ้นอย่างไร