ดวงจันทร์บริวารที่น่าทึ่งในระบบสุริยะ
Remarkable moons of the solar system
อัปเดตล่าสุด
ระบบสุริยะมีดวงจันทร์บริวารหลายร้อยดวง บางดวงมีภูเขาไฟคุกรุ่นมากกว่าโลก บางดวงซ่อนมหาสมุทรน้ำเค็มไว้ใต้เปลือกน้ำแข็ง บางดวงมีทะเลสาบมีเทนและฝนที่ตกเป็นของเหลวไฮโดรคาร์บอน และบางดวงอาจเป็นที่ที่ดีที่สุดในการค้นหาชีวิตนอกโลก
ดาวพุธและดาวศุกร์ไม่มีดวงจันทร์ โลกมีหนึ่ง ดาวอังคารมีสองดวงเล็ก ๆ ส่วนดาวเคราะห์ยักษ์ทั้งสี่มีดวงจันทร์รวมกันหลายร้อยดวง ส่วนใหญ่เป็นก้อนหินหรือน้ำแข็งขนาดเล็กที่ถูกจับไว้ แต่ดวงจันทร์ขนาดใหญ่บางดวงเป็นโลกที่น่าสนใจไม่แพ้ดาวเคราะห์
ไอโอ: โลกของภูเขาไฟ
ดวงจันทร์ดวงในสุดในสี่ดวงที่กาลิเลโอค้นพบรอบดาวพฤหัสบดี ไอโอถูกแรงไทดัลของดาวพฤหัสบดีบีบและคลายซ้ำ ๆ เพราะวงโคจรถูกยูโรปาและแกนีมีดดึงให้รีอยู่เสมอ (ทั้งสามโคจรสั่นพ้องกันในอัตราส่วน 1:2:4) ความร้อนจากแรงไทดัลทำให้ไอโอมีภูเขาไฟคุกรุ่นกว่า 400 แห่ง เป็นวัตถุที่มีภูเขาไฟคุกรุ่นมากที่สุดในระบบสุริยะ ลาวาพ่นสูงได้หลายร้อยกิโลเมตร และกำมะถันทำให้ผิวมีสีเหลือง ส้ม และแดง
ยูโรปา: มหาสมุทรใต้น้ำแข็ง
ผิวของยูโรปาเป็นน้ำแข็งที่เรียบและเต็มไปด้วยรอยแตก หลักฐานจากสนามแม่เหล็กที่ยานกาลิเลโอวัดได้ชี้ว่าใต้เปลือกน้ำแข็งหนาหลายสิบกิโลเมตรมีมหาสมุทรน้ำเค็มที่อาจมีน้ำมากกว่ามหาสมุทรทั้งหมดบนโลกถึงสองเท่า มหาสมุทรนี้สัมผัสกับพื้นหินด้านล่าง ซึ่งอาจให้สารเคมีที่สิ่งมีชีวิตใช้ได้ ยานยูโรปาคลิปเปอร์ของ NASA ซึ่งปล่อยในปี ค.ศ. 2024 จะไปถึงในปี ค.ศ. 2030
แกนีมีด: ใหญ่กว่าดาวพุธ
ดวงจันทร์ที่ใหญ่ที่สุดในระบบสุริยะ ใหญ่กว่าดาวพุธ และเป็นดวงจันทร์ดวงเดียวที่มีสนามแม่เหล็กของตัวเอง ก็เชื่อว่ามีมหาสมุทรอยู่ใต้ผิวเช่นกัน ยาน JUICE ของ ESA จะเข้าโคจรรอบแกนีมีดในคริสต์ทศวรรษ 2030
ไททัน: โลกที่มีฝน แม่น้ำ และทะเลสาบ
ดวงจันทร์ที่ใหญ่ที่สุดของดาวเสาร์ และเป็นดวงจันทร์ดวงเดียวที่มีบรรยากาศหนา ความดันบรรยากาศที่ผิวมากกว่าโลกราว 1.5 เท่า ประกอบด้วยไนโตรเจนเป็นหลัก อุณหภูมิที่ผิวราว 94 เคลวิน (ราวลบ 179 องศาเซลเซียส) เย็นจนมีเทนและอีเทนเป็นของเหลว ไททันจึงมีวัฏจักรคล้ายวัฏจักรน้ำบนโลก มีเมฆ ฝน แม่น้ำ และทะเลสาบของไฮโดรคาร์บอน ยานฮอยเกนส์ลงจอดบนไททันในปี ค.ศ. 2005 และยานดรากอนฟลายของ NASA ซึ่งเป็นโดรนบินได้มีกำหนดไปถึงในคริสต์ทศวรรษ 2030
เอนเซลาดัส: น้ำพุร้อนในอวกาศ
ดวงจันทร์ขนาดเล็กของดาวเสาร์ กว้างเพียงราว 500 กิโลเมตร แต่ยานแคสสินีพบว่ามันพ่นไอน้ำและเกล็ดน้ำแข็งออกมาจากรอยแตกที่ขั้วใต้อย่างต่อเนื่อง ยานบินผ่านพวยน้ำนั้นและพบเกลือ ซิลิกา โมเลกุลอินทรีย์ ไฮโดรเจน และฟอสฟอรัส ชี้ว่ามีมหาสมุทรใต้ผิวที่มีปล่องน้ำร้อนใต้ทะเล คล้ายสภาพแวดล้อมที่มีสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่บนโลก
ไทรทัน: ดวงจันทร์ที่โคจรถอยหลัง
ดวงจันทร์ที่ใหญ่ที่สุดของดาวเนปจูนโคจรสวนทางกับการหมุนของดาวเนปจูน ซึ่งเป็นหลักฐานว่ามันเคยเป็นวัตถุในแถบไคเปอร์ที่ถูกดาวเนปจูนจับไว้ ยานวอยเอจเจอร์ 2 พบพวยแก๊สไนโตรเจนพ่นออกจากผิว แรงไทดัลกำลังดึงไทรทันให้เข้าใกล้ดาวเนปจูนช้า ๆ และในอีกหลายพันล้านปีมันอาจถูกฉีกเป็นวงแหวน
คำศัพท์ในบทความนี้
- Galilean moonsดวงจันทร์ของกาลิเลโอ
- Ioไอโอ
- Europaยูโรปา
- Ganymedeแกนีมีด
- Titanไททัน
- Enceladusเอนเซลาดัส
- Tritonไทรทัน
- cryovolcanoภูเขาไฟน้ำแข็ง
- tidal heatingการร้อนจากแรงไทดัล
บทความที่เกี่ยวข้อง
- ดาวพฤหัสบดีดาวเคราะห์ที่ใหญ่ที่สุด มวลมากกว่าดาวเคราะห์ดวงอื่นรวมกันกว่าสองเท่า มีพายุที่ใหญ่กว่าโลก และมีดวงจันทร์ที่อาจมีมหาสมุทรใต้น้ำแข็ง
- ดาวเสาร์ดาวเคราะห์ที่มีวงแหวนสวยที่สุด เบาจนลอยน้ำได้ในทางทฤษฎี และมีดวงจันทร์ไททันที่มีทะเลสาบมีเทน
- ดาวเนปจูนดาวเคราะห์ที่ไกลที่สุด ค้นพบด้วยการคำนวณก่อนจะมีใครเห็น และมีลมแรงที่สุดในระบบสุริยะ
- แรงไทดัลและขีดจำกัดโรชแรงโน้มถ่วงที่ดึงด้านใกล้ของวัตถุแรงกว่าด้านไกล ความต่างนี้ทำให้เกิดน้ำขึ้นน้ำลง ทำให้ดวงจันทร์หันหน้าเดียวเข้าหาโลก ฉีกดาวหางเป็นชิ้น ๆ และอาจเป็นที่มาของวงแหวนดาวเสาร์
- เขตเอื้อชีวิต: ดาวเคราะห์แบบไหนที่อาจมีชีวิตรอบดาวฤกษ์ทุกดวงมีวงแหวนระยะทางที่ไม่ร้อนและไม่หนาวเกินไป ดาวเคราะห์ในเขตนี้อาจมีน้ำเป็นของเหลวบนผิว ซึ่งเป็นเงื่อนไขพื้นฐานของสิ่งมีชีวิตแบบที่เรารู้จัก แต่การอยู่ในเขตนี้ยังไม่พอ และชีวิตอาจอยู่นอกเขตนี้ได้ด้วย
- ดวงจันทร์บริวารดวงเดียวของโลก ที่กำเนิดจากการชนครั้งใหญ่ และค่อย ๆ เคลื่อนห่างออกจากโลกทุกปี