สถานีอวกาศนานาชาติ: บ้านของมนุษย์ในวงโคจร

สถานีอวกาศนานาชาติ (ISS) เป็นโครงการร่วมกันของสหรัฐอเมริกา รัสเซีย ยุโรป ญี่ปุ่น และแคนาดา เริ่มประกอบในวงโคจรในปี ค.ศ. 1998 ด้วยชิ้นส่วนที่ส่งขึ้นไปกว่าสี่สิบครั้ง และมีนักบินอวกาศอยู่ประจำอย่างต่อเนื่องตั้งแต่วันที่ 2 พฤศจิกายน ค.ศ. 2000 ทุกวินาทีตลอดกว่าสองทศวรรษ จึงมีมนุษย์อย่างน้อยหนึ่งคนอยู่นอกโลกเสมอ

ขนาดและวงโคจร

สถานีกว้างราว 109 เมตร (รวมแผงโซลาร์เซลล์) หนักราว 420 ตัน มีพื้นที่ภายในพอ ๆ กับบ้านหกห้องนอน โคจรที่ความสูงราว 400 กิโลเมตร ด้วยความเร็วราว 7.7 กิโลเมตรต่อวินาที

เร็วพอจะเดินทางจากกรุงเทพฯ ถึงเชียงใหม่ในเวลาราวหนึ่งนาที และโคจรรอบโลกครบรอบทุกราว 92 นาที นักบินอวกาศจึงเห็นดวงอาทิตย์ขึ้นและตกราว 16 ครั้งต่อวัน

ทำไมนักบินอวกาศลอย

ที่ความสูง 400 กิโลเมตร แรงโน้มถ่วงของโลกยังแรงราว 90% ของที่ผิวโลก นักบินอวกาศไม่ได้ลอยเพราะไม่มีแรงโน้มถ่วง แต่เพราะทั้งสถานีและทุกคนในนั้นกำลังตกอย่างอิสระไปพร้อมกันตลอดเวลา เพียงแต่เคลื่อนที่ไปด้านข้างเร็วมากจนตกพลาดผิวโลกไปตลอด เหมือนลิฟต์ที่สายขาด ทุกอย่างข้างในลอยสัมพัทธ์กัน สภาพนี้จึงเรียกว่าสภาวะไร้น้ำหนัก หรือสภาวะแรงโน้มถ่วงต่ำมาก

ห้องทดลองในอวกาศ

• ร่างกายมนุษย์ การอยู่ในสภาวะไร้น้ำหนักนาน ๆ ทำให้กระดูกบางลงราว 1% ถึง 1.5% ต่อเดือน กล้ามเนื้อลีบ และของเหลวในร่างกายเคลื่อนขึ้นศีรษะ นักบินอวกาศจึงต้องออกกำลังกายวันละราวสองชั่วโมง ข้อมูลเหล่านี้สำคัญมากสำหรับการเดินทางไปดาวอังคาร
• ฟิสิกส์และเคมี เปลวไฟเป็นทรงกลม ของเหลวไม่ไหลลง ผลึกโปรตีนโตได้สมบูรณ์กว่า
• ดาราศาสตร์ เครื่องตรวจวัด AMS ศึกษารังสีคอสมิกและค้นหาปฏิสสาร
• สังเกตโลก ภาพถ่ายพายุ ไฟป่า และแสงออโรราจากมุมสูง

มองเห็นได้ด้วยตาเปล่า

ISS สะท้อนแสงอาทิตย์ได้สว่างมาก บางครั้งสว่างกว่าดาวศุกร์ เห็นได้ดีที่สุดในช่วงหลังพระอาทิตย์ตกหรือก่อนพระอาทิตย์ขึ้นไม่นาน ตอนที่ท้องฟ้ามืดแล้วแต่สถานีที่อยู่สูงยังได้รับแสงอาทิตย์ มันจะปรากฏเป็นจุดสว่างที่ไม่กะพริบ เคลื่อนข้ามฟ้าในเวลาราวสามถึงหกนาที ต่างจากเครื่องบินที่มีไฟกะพริบ เวลาผ่านแต่ละพื้นที่หาได้จากเว็บไซต์ของ NASA หรือแอปพลิเคชันติดตามดาวเทียม

อนาคต

ISS มีกำหนดปลดระวางราวปี ค.ศ. 2030 โดยจะถูกบังคับให้ตกลงในมหาสมุทรแปซิฟิกตอนใต้ บริเวณที่ห่างจากแผ่นดินมากที่สุด จีนมีสถานีอวกาศเทียนกงของตัวเองที่มีนักบินอวกาศประจำตั้งแต่ปี ค.ศ. 2022 และหลายบริษัทเอกชนกำลังพัฒนาสถานีอวกาศเชิงพาณิชย์เพื่อมาแทนที่