หน้าหลัก › บทความดาราศาสตร์ › รางวัลโนเบล
รางวัลโนเบล

โนเบล 1974: ดาราศาสตร์วิทยุ ไรล์และฮิววิช

Nobel Prize 1974: Ryle and Hewish

อัปเดตล่าสุด

รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ครั้งแรกที่มอบให้งานด้านดาราศาสตร์โดยตรง ยกย่องผู้พัฒนาเทคนิครวมกล้องวิทยุหลายตัวให้เห็นรายละเอียดเท่ากล้องยักษ์ และผู้นำทีมที่ค้นพบพัลซาร์ ซึ่งเป็นการค้นพบที่ยังมีข้อถกเถียงเรื่องเครดิตมาถึงทุกวันนี้

รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ปี ค.ศ. 1974 มอบร่วมกันให้ มาร์ติน ไรล์ และ แอนโทนี ฮิววิช แห่งมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ "สำหรับงานบุกเบิกในฟิสิกส์ดาราศาสตร์วิทยุ ไรล์สำหรับการสังเกตและการประดิษฐ์ โดยเฉพาะเทคนิคการสังเคราะห์ช่องรับแสง และฮิววิชสำหรับบทบาทชี้ขาดในการค้นพบพัลซาร์" นับเป็นครั้งแรกที่รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์มอบให้ผลงานทางดาราศาสตร์โดยตรง

ไรล์: กล้องเสมือนขนาดยักษ์

กล้องวิทยุจานเดียวแยกรายละเอียดได้หยาบมาก เพราะคลื่นวิทยุยาว ไรล์พัฒนาวิธีนำสัญญาณจากเสาอากาศหลายตัวที่อยู่ห่างกันมารวมกัน แล้วอาศัยการหมุนของโลกให้แต่ละคู่ของเสาอากาศเห็นท้องฟ้าจากมุมที่เปลี่ยนไปเรื่อย ๆ ตลอดวัน เมื่อนำข้อมูลทั้งหมดมาคำนวณด้วยคอมพิวเตอร์ ก็ได้ภาพที่ละเอียดเท่ากับกล้องขนาดเท่าระยะห่างของเสาอากาศ เทคนิคนี้คือรากฐานของกล้องวิทยุสมัยใหม่ทุกตัว ตั้งแต่ Very Large Array และ ALMA ไปจนถึง Event Horizon Telescope ที่ถ่ายภาพหลุมดำ นอกจากนี้ การนับแหล่งคลื่นวิทยุของไรล์ยังพบว่าในอดีตเอกภพมีแหล่งคลื่นวิทยุหนาแน่นกว่าปัจจุบัน ซึ่งเป็นหลักฐานยุคแรกที่ขัดกับทฤษฎีเอกภพคงสภาพและสนับสนุนบิกแบง

ฮิววิช: สัญญาณที่กะพริบสม่ำเสมอ

ฮิววิชสร้างกล้องวิทยุขนาดใหญ่เพื่อศึกษาการกะพริบของแหล่งคลื่นวิทยุที่เกิดจากลมสุริยะ นักศึกษาปริญญาเอกของเขา โจเซลิน เบลล์ (ปัจจุบันคือ โจเซลิน เบลล์ เบอร์เนลล์) ช่วยสร้างกล้องและวิเคราะห์ข้อมูลที่บันทึกบนกระดาษกราฟยาวหลายร้อยเมตรด้วยมือ ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1967 เธอสังเกตเห็น "รอยเปื้อน" เล็ก ๆ บนกระดาษที่ดูไม่เหมือนสัญญาณรบกวนธรรมดา เมื่อตรวจละเอียดพบว่าเป็นพัลส์ที่มาทุก 1.337 วินาทีอย่างแม่นยำมาก ทีมเคยตั้งชื่อเล่นว่า LGM-1 (Little Green Men) เพราะสงสัยว่าอาจเป็นสัญญาณจากสิ่งมีชีวิตอื่น แต่เมื่อเบลล์พบแหล่งที่สองจากบริเวณอื่นของท้องฟ้า ความเป็นไปได้นั้นก็ตกไป ภายหลังพบว่าพัลซาร์คือดาวนิวตรอนที่หมุนเร็วและปล่อยลำคลื่นวิทยุกวาดผ่านโลกเหมือนประภาคาร

ข้อถกเถียงเรื่องเครดิต

การที่เบลล์ เบอร์เนลล์ไม่ได้รับรางวัลร่วมด้วยถูกวิจารณ์อย่างกว้างขวาง ทั้งในประเด็นการให้เครดิตนักศึกษาและเพศ ตัวเธอเองกล่าวอย่างถ่อมตนว่ารางวัลโนเบลควรมอบให้นักศึกษาเฉพาะในกรณีที่พิเศษจริง ๆ ในปี ค.ศ. 2018 เธอได้รับรางวัลเบรกทรูพรายซ์สาขาฟิสิกส์พื้นฐาน มูลค่าสามล้านดอลลาร์สหรัฐ และบริจาคทั้งหมดเป็นทุนการศึกษาให้นักศึกษาฟิสิกส์จากกลุ่มที่มีโอกาสน้อย

เปิดในเว็บไซต์ NewTutorAstronomy ›

คำศัพท์ในบทความนี้

บทความที่เกี่ยวข้อง