รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์กับดาราศาสตร์

รางวัลโนเบลไม่มีสาขาดาราศาสตร์โดยตรง แต่การค้นพบทางดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์ได้รับรางวัลสาขาฟิสิกส์หลายครั้ง โดยเฉพาะในช่วงหลังที่ดาราศาสตร์กลายเป็นห้องทดลองของฟิสิกส์พื้นฐาน รายการด้านล่างสรุปเฉพาะรางวัลที่เกี่ยวข้องกับดาราศาสตร์ชัดเจน กดที่ปีเพื่ออ่านบทความเจาะลึกของรางวัลนั้น

• ค.ศ. 1936 วิกเตอร์ เฮสส์ ค้นพบรังสีคอสมิก จากการขึ้นบอลลูนวัดรังสีที่ความสูงต่าง ๆ ในปี ค.ศ. 1912 พบว่ารังสีเพิ่มขึ้นเมื่อสูงขึ้น จึงต้องมาจากอวกาศ (ได้รับร่วมกับคาร์ล แอนเดอร์สัน ผู้ค้นพบโพซิตรอน)
• ค.ศ. 1967 ฮันส์ เบเธ อธิบายปฏิกิริยานิวเคลียร์ที่ผลิตพลังงานในดาวฤกษ์
• ค.ศ. 1970 ฮันเนส อัลฟ์เวน พัฒนาฟิสิกส์ของพลาสมาในสนามแม่เหล็ก (แมกนีโตไฮโดรไดนามิกส์) ซึ่งใช้อธิบายดวงอาทิตย์ ลมสุริยะ และแสงออโรรา
• ค.ศ. 1974 มาร์ติน ไรล์ พัฒนาเทคนิคสังเคราะห์ช่องรับแสงในดาราศาสตร์วิทยุ และแอนโทนี ฮิววิช สำหรับบทบาทในการค้นพบพัลซาร์ ผู้สังเกตพบจริงคือโจสลิน เบลล์ เบอร์เนลล์ ซึ่งไม่ได้รับรางวัล
• ค.ศ. 1978 อาร์โน เพนเซียส และโรเบิร์ต วิลสัน ค้นพบรังสีไมโครเวฟพื้นหลังของเอกภพ
• ค.ศ. 1983 สุพรหมัณยัน จันทรเศขร ศึกษาโครงสร้างและวิวัฒนาการของดาวฤกษ์ และวิลเลียม ฟาวเลอร์ ศึกษาปฏิกิริยานิวเคลียร์ที่สร้างธาตุในเอกภพ
• ค.ศ. 1993 รัสเซลล์ ฮัลส์ และโจเซฟ เทย์เลอร์ ค้นพบพัลซาร์คู่ ซึ่งเป็นหลักฐานทางอ้อมชิ้นแรกของคลื่นความโน้มถ่วง
• ค.ศ. 2002 เรย์มอนด์ เดวิส และมาซาโตชิ โคชิบะ บุกเบิกการตรวจนิวทริโนจากอวกาศ และริคคาร์โด จาคโคนี บุกเบิกดาราศาสตร์รังสีเอกซ์
• ค.ศ. 2006 จอห์น เมเธอร์ และจอร์จ สมูท วัดสเปกตรัมแบบวัตถุดำและความไม่สม่ำเสมอของรังสีไมโครเวฟพื้นหลังด้วยดาวเทียม COBE
• ค.ศ. 2011 ซอล เพิร์ลมัตเตอร์ ไบรอัน ชมิดต์ และอดัม รีส ค้นพบว่าการขยายตัวของเอกภพกำลังเร่งขึ้น
• ค.ศ. 2015 ทากาอากิ คาจิตะ และอาร์เทอร์ แมคโดนัลด์ ค้นพบการแกว่งของนิวทริโน ซึ่งไขปริศนานิวทริโนจากดวงอาทิตย์
• ค.ศ. 2017 ไรเนอร์ ไวส์ แบร์รี แบริช และคิป ธอร์น สำหรับ LIGO และการตรวจพบคลื่นความโน้มถ่วง
• ค.ศ. 2019 เจมส์ พีเบิลส์ สำหรับผลงานจักรวาลวิทยาเชิงทฤษฎี และมิเชล มายอร์ กับดิดิเยร์ เกโลซ สำหรับการค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบรอบดาวฤกษ์คล้ายดวงอาทิตย์
• ค.ศ. 2020 โรเจอร์ เพนโรส แสดงว่าการเกิดหลุมดำเป็นผลที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ของทฤษฎีสัมพัทธภาพทั่วไป และไรน์ฮาร์ด เกนเซล กับแอนเดรีย เกซ ค้นพบวัตถุมวลยวดยิ่งใจกลางทางช้างเผือก
• ค.ศ. 2026 ฟรานซิส ฮัลเซน สำหรับหอสังเกตการณ์นิวทริโนไอซ์คิวบ์ใต้น้ำแข็งขั้วโลกใต้ และการค้นพบนิวทริโนพลังงานสูงจากนอกระบบสุริยะ

ข้อสังเกต

• แอนเดรีย เกซ เป็นผู้หญิงคนที่สี่ที่ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์
• กรณีของโจสลิน เบลล์ เบอร์เนลล์ ถูกยกเป็นตัวอย่างบ่อยครั้งเมื่อพูดถึงการยอมรับผลงานของนักวิทยาศาสตร์รุ่นเยาว์และผู้หญิง ในปี ค.ศ. 2018 เธอได้รับรางวัล Breakthrough Prize และบริจาคเงินรางวัลทั้งหมดเป็นทุนการศึกษาสำหรับนักศึกษาฟิสิกส์กลุ่มที่ได้รับโอกาสน้อย
• เอ็ดวิน ฮับเบิล ผู้ค้นพบว่าเอกภพขยายตัว ไม่เคยได้รับรางวัลโนเบล เพราะในยุคของเขา ดาราศาสตร์ยังไม่ถูกนับเป็นสาขาหนึ่งของฟิสิกส์ คณะกรรมการเริ่มพิจารณาดาราศาสตร์ก็ไม่นานก่อนที่เขาจะเสียชีวิตในปี ค.ศ. 1953 และรางวัลโนเบลไม่มอบให้ผู้ที่เสียชีวิตแล้ว