ชูเมกเกอร์-เลวี 9: ดาวหางชนดาวพฤหัสบดี

ในคืนวันที่ 24 มีนาคม ค.ศ. 1993 นักล่าดาวหางสามคน แคโรลิน ชูเมกเกอร์ ยูจีน ชูเมกเกอร์ และเดวิด เลวี ถ่ายภาพท้องฟ้าด้วยกล้องโทรทรรศน์ที่หอดูดาวพาโลมาร์ ในภาพพบวัตถุแปลกประหลาดใกล้ดาวพฤหัสบดี ดูเหมือน "ดาวหางที่ถูกบี้" เป็นแถบยาวของจุดสว่างหลายสิบจุดเรียงกันเหมือนสร้อยไข่มุก มันเป็นดาวหางดวงที่เก้าที่ทั้งสามค้นพบร่วมกัน จึงได้ชื่อว่าชูเมกเกอร์-เลวี 9

ดาวหางที่ถูกฉีก

การคำนวณวงโคจรย้อนหลังพบว่าดาวหางดวงนี้ไม่ได้โคจรรอบดวงอาทิตย์ แต่ถูกดาวพฤหัสบดีจับไว้ให้โคจรรอบตัวเองมาหลายสิบปีแล้ว ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1992 มันโคจรผ่านใกล้ดาวพฤหัสบดีมาก เข้าไปภายในขีดจำกัดโรช (Roche limit) ซึ่งเป็นระยะที่แรงไทดัลของดาวเคราะห์ดึงด้านใกล้กับด้านไกลของวัตถุต่างกันมากจนแรงโน้มถ่วงของวัตถุเองยึดตัวไว้ไม่อยู่ นิวเคลียสของดาวหางจึงถูกฉีกออกเป็นชิ้นใหญ่ราว 21 ชิ้น ที่สำคัญกว่านั้นคือการคำนวณบอกว่ารอบถัดไป ชิ้นส่วนทั้งหมดจะพุ่งชนดาวพฤหัสบดี

สัปดาห์แห่งการชน

ระหว่างวันที่ 16 ถึง 22 กรกฎาคม ค.ศ. 1994 ชิ้นส่วนทั้ง 21 ชิ้นพุ่งชนดาวพฤหัสบดีทีละชิ้นด้วยความเร็วราว 60 กิโลเมตรต่อวินาที จุดชนอยู่ด้านหลังของดาวพฤหัสบดีเมื่อมองจากโลกพอดี แต่ดาวพฤหัสบดีหมุนรอบตัวเองเร็ว ภายในราวยี่สิบนาทีจุดชนก็หมุนมาให้เห็นได้ ส่วนยานกาลิเลโอที่กำลังเดินทางไปดาวพฤหัสบดีอยู่ในตำแหน่งที่มองเห็นการชนได้โดยตรง

• ลูกไฟแต่ละลูกพุ่งสูงขึ้นไปหลายพันกิโลเมตรเหนือยอดเมฆ
• ชิ้นที่ใหญ่ที่สุด (ชิ้น G) ปล่อยพลังงานเทียบเท่าระเบิดทีเอ็นทีราวหกล้านเมกะตัน มากกว่าอาวุธนิวเคลียร์ทั้งหมดบนโลกรวมกันหลายร้อยเท่า และทิ้งรอยดำที่กว้างกว่าเส้นผ่านศูนย์กลางของโลก
• รอยดำเหล่านี้เห็นได้ชัดแม้ด้วยกล้องโทรทรรศน์สมัครเล่นขนาดเล็ก และอยู่ให้เห็นนานหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือนก่อนลมบนดาวพฤหัสบดีจะค่อย ๆ กระจายออกไป

นี่เป็นครั้งแรกที่มนุษย์ได้เห็นการชนกันของวัตถุสองชิ้นในระบบสุริยะขณะเกิดขึ้นจริง กล้องโทรทรรศน์แทบทุกตัวบนโลกและในอวกาศหันไปที่ดาวพฤหัสบดีพร้อมกัน ข้อมูลที่ได้ช่วยให้รู้องค์ประกอบของบรรยากาศชั้นลึกของดาวพฤหัสบดีที่ถูกขุดขึ้นมาด้วย

ดาวพฤหัสบดี โล่ของระบบสุริยะ?

เหตุการณ์นี้แสดงให้เห็นว่าดาวพฤหัสบดีซึ่งมีมวลมหาศาลดักจับและดูดกลืนดาวหางได้จริง หลังจากนั้นนักดาราศาสตร์สมัครเล่นยังบันทึกการชนขนาดเล็กบนดาวพฤหัสบดีได้อีกหลายครั้ง แต่ดาวพฤหัสบดีก็ไม่ได้เป็นโล่ที่ปกป้องโลกเพียงอย่างเดียว เพราะแรงโน้มถ่วงของมันยังเหวี่ยงวัตถุบางชิ้นเข้ามาในระบบสุริยะชั้นในด้วย

จุดเริ่มต้นของการป้องกันโลก

ภาพรอยแผลขนาดใหญ่กว่าโลกบนดาวพฤหัสบดีทำให้คำถามว่า "ถ้าเกิดกับโลกจะเป็นอย่างไร" ไม่ใช่เรื่องสมมติอีกต่อไป ไม่กี่ปีต่อมารัฐสภาสหรัฐอเมริกามอบหมายให้ NASA ค้นหาดาวเคราะห์น้อยใกล้โลกขนาดใหญ่กว่าหนึ่งกิโลเมตรให้ได้ส่วนใหญ่ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของโครงการเฝ้าระวังวัตถุใกล้โลกที่นำไปสู่ภารกิจ DART ในปัจจุบัน